ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم چیست؟ بررسی اختصارات و اصطلاحات

ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم؛ متن کامل و بررسی ۲۵ اصطلاح مهم

ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم یکی از مواد مهم و جدید در ساختار این قانون است که اصطلاحات و اختصارات مورد استفاده در قانون را تعریف می کند. این ماده در سال ۱۴۰۴ به قانون اضافه شده و در آن، مفاهیمی مانند سازمان امور مالیاتی، بانک مرکزی، صورتحساب الکترونیکی، اشخاص تجاری و غیرتجاری، حساب تجاری، مالیات علی الحساب، درآمد اتفاقی، عایدی سرمایه، ارز، رمزپول و رمزدارایی تعریف شده اند.

شناخت این اصطلاحات برای حسابداران، مدیران مالی، مودیان مالیاتی و صاحبان کسب و کار اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از مواد جدید قانون مالیات های مستقیم بر اساس همین تعاریف قابل درک و اجرا هستند.

در این مطلب از رسا CRM، ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم را بررسی می کنیم و هر یک از ۲۵ اصطلاح آن را به زبان ساده توضیح می دهیم.

متن ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم، اختصارات و اصطلاحات به کار رفته در این قانون را با تعاریف مشخص معرفی می کند. این ماده در نسخه فعلی شامل ۲۵ مورد است.

۱. سازمان

منظور از «سازمان»، سازمان امور مالیاتی کشور است.

هر جا در مواد قانون مالیات های مستقیم از عبارت «سازمان» استفاده شده باشد، منظور سازمان امور مالیاتی کشور است.

۲. بانک مرکزی

منظور از «بانک مرکزی»، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.

این تعریف باعث می شود در مواد مختلف قانون، استفاده از عبارت کوتاه «بانک مرکزی» بدون نیاز به تکرار نام کامل آن انجام شود.

۳. قوه قضائیه

منظور از قوه قضائیه، قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران است.

۴. قانون مالیات بر ارزش افزوده

در ماده ۳، منظور از قانون مالیات بر ارزش افزوده، قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال ۱۴۰۰ با اصلاحات و الحاقات بعدی است.

بنابراین هنگام مطالعه موادی که به این قانون ارجاع داده اند، باید اصلاحات و الحاقات بعدی آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

۵. قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان

منظور از این عبارت، قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان مصوب سال ۱۳۹۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی است.

این اصطلاح در مواد مختلف قانون مالیات های مستقیم کاربرد دارد و ارتباط مستقیمی با فرآیندهای الکترونیکی مالیاتی دارد.

۶. صورتحساب الکترونیکی

صورتحساب الکترونیکی در ماده ۳ به صورتحساب الکترونیکی موضوع بند «ث» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان اشاره دارد.

این تعریف اهمیت زیادی دارد؛ زیرا صورتحساب الکترونیکی یکی از اجزای اصلی نظام جدید ثبت و مدیریت اطلاعات معاملات و فعالیت های اقتصادی است.

۷. اشخاص تجاری

منظور از اشخاص تجاری، اشخاصی هستند که در جزء ۱ بند «ج» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان تعریف شده اند.

بنابراین برای تشخیص دقیق مفهوم این اصطلاح، باید به قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان نیز مراجعه کرد.

۸. اشخاص غیرتجاری

اشخاص غیرتجاری، اشخاص موضوع جزء ۲ بند «ج» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان هستند.

این دسته در مقابل اشخاص تجاری قرار می گیرند و تفکیک آنها در اجرای برخی مقررات مالیاتی اهمیت دارد.

۹. کارپوشه تجاری

کارپوشه تجاری، همان کارپوشه موضوع بند «خ» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان است.

کارپوشه در نظام مالیاتی الکترونیکی بستری برای ارتباط اطلاعاتی مودی با نظام مالیاتی محسوب می شود.

۱۰. کارپوشه غیرتجاری

کارپوشه غیرتجاری، کارپوشه موضوع بند «د» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان است.

این تعریف در کنار کارپوشه تجاری، تفکیک اطلاعات مربوط به فعالیت های تجاری و غیرتجاری را مشخص می کند.

۱۱. حساب تجاری

حساب تجاری، حسابی است که در بند «ذ» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان تعریف شده است.

این مفهوم در ارتباط با فعالیت های اقتصادی و ثبت و شناسایی جریان های مالی اهمیت دارد.

۱۲. حساب غیرتجاری

حساب غیرتجاری نیز بر اساس بند «ر» ماده ۱ قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان تعریف می شود.

تفاوت میان حساب تجاری و غیرتجاری می تواند در تشخیص نوع فعالیت و نحوه بررسی اطلاعات مالی اهمیت داشته باشد.

۱۳. مالیات علی الحساب

مالیات علی الحساب به مالیاتی گفته می شود که قبل از سررسید پرداخت مالیات توسط اشخاص تجاری یا غیرتجاری پرداخت می شود یا پرداخت کننده وجه، آن را از مبلغ قابل پرداخت کسر و به سازمان مربوط ایصال می کند.

به زبان ساده، مالیات علی الحساب مبلغی است که قبل از زمان نهایی پرداخت مالیات، به عنوان بخشی از مالیات مربوط پرداخت یا کسر می شود.

۱۴. درآمد اتفاقی

درآمد اتفاقی شامل مواردی مانند کمک های نقدی، معادل ریالی کمک های غیرنقدی بلاعوض، جایزه، هدیه، صلح غیرمعوض و منفعت حاصل از معاملات محاباتی است.

بنابراین درآمد اتفاقی تنها به درآمد حاصل از فعالیت معمول یک کسب و کار محدود نمی شود.

۱۵. قیمت فروش

قیمت فروش در ماده ۳ به ارزش ریالی دارایی در زمان انتقال که در صورتحساب الکترونیکی درج شده است اشاره دارد.

این تعریف در مباحث مربوط به انتقال دارایی و محاسبه عایدی سرمایه اهمیت ویژه ای دارد.

۱۶. قیمت خرید

قیمت خرید، ارزش ریالی دارایی در زمان تملک آن است که در صورتحساب الکترونیکی مربوط درج شده است.

این مفهوم نیز در محاسبه عایدی سرمایه مورد استفاده قرار می گیرد.

۱۷. قیمت خرید تعدیل شده

قیمت خرید تعدیل شده، با استفاده از قیمت خرید یا ارزش دفتری دارایی و شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی محاسبه می شود.

در این محاسبه، نسبت شاخص قیمت در زمان انتقال دارایی به شاخص مربوط به دو سال پس از تاریخ تملک مورد توجه قرار می گیرد و شاخص مورد استفاده بر اساس آخرین اعلام مرکز آمار ایران خواهد بود.

این تعریف با هدف تعدیل ارزش خرید دارایی در محاسبات مربوط به عایدی سرمایه اهمیت دارد.

۱۸. دوره تملک

دوره تملک، مدت زمانی است که از تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی خرید یا تملک دارایی تا تاریخ صدور صورتحساب الکترونیکی انتقال آن دارایی ادامه دارد.

بنابراین برای محاسبه دوره تملک، تاریخ های ثبت شده در صورتحساب های الکترونیکی اهمیت دارند.

۱۹. عایدی سرمایه

عایدی سرمایه، مازاد قیمت فروش نسبت به قیمت خرید یا ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی است.

به زبان ساده، اگر دارایی با ارزش بیشتری نسبت به قیمت خرید یا ارزش دفتری آن منتقل شود، اختلاف ایجاد شده می تواند در چارچوب قانون به عنوان عایدی سرمایه مورد توجه قرار گیرد.

۲۰. زیان سرمایه

زیان سرمایه برعکس عایدی سرمایه است.

در این تعریف، اگر قیمت خرید یا ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی بیشتر از قیمت فروش باشد، اختلاف ایجاد شده به عنوان زیان سرمایه در نظر گرفته می شود.

۲۱. خانوار

منظور از خانوار، خانوار موضوع بند ۲ تبصره ۸ ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات های مستقیم است.

بنابراین برای درک دقیق این اصطلاح باید مقررات مربوط به ماده ۱۶۹ مکرر نیز مورد بررسی قرار گیرد.

۲۲. محدوده شهری

محدوده شهری، محدوده ای است که بر اساس قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب ۱۳۸۴/۱۰/۱۴ مشخص می شود.

این تعریف برای تشخیص محدوده های شهری در اجرای مقررات مرتبط اهمیت دارد.

۲۳. ارز

منظور از ارز در ماده ۳، ارز موضوع بند «پ» ماده ۱ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز با اصلاحات و الحاقات بعدی است.

بنابراین تعریف قانونی ارز در این ماده به قانون دیگری ارجاع داده شده است.

۲۴. رمزپول

رمزپول، پول موضوع بند «ض» ماده ۱ قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۲/۳/۳۰ است.

ماده ۳ همچنین تصریح می کند که رمزارز نوعی رمزپول محسوب می شود.

این تعریف از آن جهت اهمیت دارد که مفاهیم مربوط به دارایی های دیجیتال در مقررات مالیاتی جدید وارد شده اند.

۲۵. رمزدارایی

رمزدارایی، نوعی دارایی رقومی یا دیجیتال رمزنگاری شده است که در بستر پایگاه داده اشتراکی ایجاد می شود و می تواند به صورت متمرکز یا غیرمتمرکز ایجاد و مبادله شود.

این اصطلاح یکی از مفاهیم مهم اضافه شده به ساختار جدید قانون مالیات های مستقیم است و ارتباط مستقیمی با موضوع دارایی های دیجیتال دارد.

ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم به زبان ساده

اگر بخواهیم ماده ۳ را ساده کنیم، این ماده یک فرهنگ لغات قانونی برای قانون مالیات های مستقیم ایجاد کرده است.

یعنی قانونگذار در این ماده مشخص کرده است که وقتی در مواد بعدی از عباراتی مانند «صورتحساب الکترونیکی»، «حساب تجاری»، «عایدی سرمایه»، «رمزپول» یا «رمزدارایی» استفاده می شود، دقیقا چه مفهومی باید از آنها برداشت شود.

به همین دلیل، ماده ۳ صرفا یک ماده تعریفی ساده نیست و می تواند در تفسیر بسیاری از مقررات مالیاتی جدید نقش داشته باشد.

آیا ماده ۳ تبصره دارد؟

خیر.

ماده ۳ فعلی دارای ۲۵ بند یا تعریف است و در متن فعلی آن تبصره ای درج نشده است.

بنابراین در مقاله ماده ۳، تبصره ای برای درج وجود ندارد و نباید تبصره های مربوط به مواد دیگر را به اشتباه به این ماده نسبت داد.

ماده ۳ چه زمانی به قانون مالیات های مستقیم اضافه شد؟

ماده ۳ فعلی در سال ۱۴۰۴ به قانون مالیات های مستقیم اضافه شده است.

این ماده با ساختار جدید خود، اصطلاحات مورد استفاده در مقررات جدید مالیاتی را مشخص کرده و به مفاهیمی مانند صورتحساب الکترونیکی، عایدی سرمایه و دارایی های دیجیتال پرداخته است.

آیا ماده ۳ فعلی همان ماده ۳ قدیمی است؟

خیر.

این موضوع اهمیت زیادی دارد. ماده ۳ قدیمی قانون مالیات های مستقیم مربوط به مالیات سالانه املاک بود و در سال ۱۳۸۰ حذف شد. منابع قانونی نیز حذف مقررات مربوط به مالیات سالانه املاک در مواد ۳ تا ۹ را در اصلاحات سال ۱۳۸۰ ثبت کرده اند.

ماده ۳ فعلی، یک ماده جدید با موضوع اختصارات و اصطلاحات به کار رفته در قانون مالیات های مستقیم است.

بنابراین اگر در اینترنت متنی درباره «ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم» دیدید که درباره مالیات سالانه املاک صحبت می کند، باید توجه داشته باشید که آن متن مربوط به نسخه قدیمی قانون است.

مهم ترین اصطلاحات ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم

برخی از اصطلاحات این ماده به دلیل ارتباط مستقیم با مقررات مالیاتی جدید اهمیت بیشتری دارند:

• صورتحساب الکترونیکی
• اشخاص تجاری
• اشخاص غیرتجاری
• کارپوشه تجاری
• کارپوشه غیرتجاری
• حساب تجاری
• حساب غیرتجاری
• مالیات علی الحساب
• عایدی سرمایه
• زیان سرمایه
• رمزپول
• رمزدارایی

شناخت این مفاهیم برای افرادی که با امور مالی، حسابداری، مالیات و مدیریت کسب و کار سروکار دارند اهمیت زیادی دارد.

جدول خلاصه اصطلاحات ماده ۳

این ۲۵ مورد، ساختار ماده ۳ فعلی قانون مالیات های مستقیم را تشکیل می دهند.

چرا شناخت ماده ۳ برای حسابداران و مدیران مالی مهم است؟

مقررات مالیاتی جدید به شکل قابل توجهی به اطلاعات الکترونیکی، صورتحساب های الکترونیکی، حساب های تجاری، سامانه مودیان و دارایی های دیجیتال مرتبط شده اند.

به همین دلیل، حسابداران و مدیران مالی تنها با دانستن نرخ های مالیاتی نمی توانند تمام الزامات جدید را به درستی مدیریت کنند؛ بلکه باید اصطلاحات و تعاریف قانونی را نیز بشناسند.

ماده ۳ دقیقا برای ایجاد یک زبان مشترک در قانون مالیات های مستقیم اهمیت دارد.

سوالات متداول درباره ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم درباره چیست؟

ماده ۳ فعلی، اختصارات و اصطلاحات مورد استفاده در قانون مالیات های مستقیم را تعریف می کند.

ماده ۳ چند اصطلاح را تعریف می کند؟

ماده ۳ فعلی شامل ۲۵ اصطلاح و تعریف است.

آیا ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم تبصره دارد؟

خیر. ماده ۳ فعلی دارای ۲۵ مورد تعریفی است و تبصره ای ذیل آن درج نشده است.

آیا ماده ۳ قدیمی هنوز معتبر است؟

خیر. ماده ۳ قدیمی مربوط به مالیات سالانه املاک در سال ۱۳۸۰ حذف شد و ماده ۳ فعلی با موضوع اختصارات و اصطلاحات در سال ۱۴۰۴ به قانون اضافه شده است.

عایدی سرمایه در ماده ۳ چگونه تعریف شده است؟

عایدی سرمایه به طور کلی مازاد قیمت فروش نسبت به قیمت خرید یا ارزش دفتری دارایی، بدون اعمال تجدید ارزیابی، است.

رمزپول و رمزدارایی در ماده ۳ تعریف شده اند؟

بله. ماده ۳ برای هر دو مفهوم تعریف قانونی ارائه کرده و در مورد رمزپول نیز تصریح کرده است که رمزارز نوعی رمزپول محسوب می شود.

صورتحساب الکترونیکی در ماده ۳ به چه معناست؟

صورتحساب الکترونیکی در ماده ۳ به صورتحساب الکترونیکی موضوع قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان اشاره دارد.

درباره رسا CRM؛ مدیریت منظم تر اطلاعات و ارتباطات سازمانی

همان طور که در ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم، تعریف دقیق اصطلاحات برای جلوگیری از اشتباه و ایجاد نظم در فرآیندهای مالی اهمیت دارد، در مدیریت ارتباط با مشتری نیز داشتن اطلاعات منظم و دسته بندی شده اهمیت زیادی دارد.

رسا CRM با ارائه سامانه رسا به سازمان ها کمک می کند ارتباطات خود با مشتریان را در یک بستر منظم مدیریت کنند. ثبت درخواست ها، دسته بندی اطلاعات، پیگیری امور و مدیریت فرآیند پاسخگویی از جمله مواردی هستند که می توانند به سازمان کمک کنند ارتباطات خود را با نظم بیشتری مدیریت کند.

وقتی اطلاعات مشتریان و درخواست های آنها در یک ساختار مشخص ثبت و پیگیری شود، احتمال فراموش شدن درخواست ها کاهش پیدا می کند و تیم های مختلف سازمان می توانند هماهنگ تر به مشتریان پاسخ دهند.

اگر سازمان شما به دنبال راهکاری برای مدیریت حرفه ای ارتباط با مشتریان، ثبت و پیگیری درخواست ها و ساماندهی فرآیندهای ارتباطی است، برای آشنایی بیشتر با سامانه رسا CRM با شماره 09108623698 تماس بگیرید.

جمع بندی

ماده ۳ قانون مالیات های مستقیم در نسخه فعلی، یکی از مواد مهم برای شناخت زبان و اصطلاحات جدید قانون مالیاتی است. این ماده ۲۵ اصطلاح و مفهوم را تعریف می کند که از جمله آنها می توان به سازمان امور مالیاتی، صورتحساب الکترونیکی، اشخاص تجاری و غیرتجاری، حساب تجاری، مالیات علی الحساب، عایدی سرمایه، زیان سرمایه، ارز، رمزپول و رمزدارایی اشاره کرد.

نکته مهم این است که ماده ۳ فعلی با ماده ۳ قدیمی تفاوت دارد. ماده ۳ قدیمی مربوط به مالیات سالانه املاک در سال ۱۳۸۰ حذف شده و ماده ۳ جدید با موضوع اختصارات و اصطلاحات در سال ۱۴۰۴ به قانون اضافه شده است.

برای مطالعه دقیق قانون مالیات های مستقیم، توجه به آخرین اصلاحات و الحاقات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخی مواد قدیمی حذف شده اند و برخی مواد جدید نیز به قانون اضافه شده اند.