خلاصه استاندارد 4400 در یک نگاه

استاندارد 4400 مشخص می کند حسابرس چگونه روشهای مورد توافق را اجرا و یافته های حاصل از آنها را به صورت شفاف و عینی گزارش کند. این استاندارد می تواند درباره موضوعات مالی و غیرمالی کاربرد داشته باشد.

استاندارد 4400 چیست؟

استاندارد خدمات مرتبط 4400 با عنوان «اجرای روشهای توافقی رسیدگی به اطلاعات مالی»، چارچوب اجرای خدماتی را مشخص می کند که در آن حسابرس و طرف قرارداد، روشهای مشخصی را از قبل تعیین می کنند.

حسابرس همان روشهای توافق شده را اجرا می کند و یافته های حاصل از اجرای آنها را در گزارش خود بیان می کند.

نکته بسیار مهم این است که حسابرس در این نوع کار قرار نیست درباره کل موضوع مورد رسیدگی اظهارنظر کند یا به استفاده کنندگان اطمینان بخشی ارائه دهد.

به عبارت ساده:

در استاندارد 4400 حسابرس می گوید چه کاری انجام داده و چه یافته ای به دست آورده است؛ اما خودش درباره نتیجه کلی موضوع اظهارنظر نمی کند.

روشهای توافقی رسیدگی چیست؟

روشهای توافقی رسیدگی، روشهایی هستند که پیش از اجرای کار، بین حسابرس و طرف قرارداد و در صورت لزوم سایر اشخاص مورد نظر، درباره آنها توافق می شود.

برای مثال، ممکن است از حسابرس خواسته شود:

• تعدادی از فاکتورهای خرید را بررسی کند.
• مبالغ مشخصی از حسابهای دریافتنی را با اسناد مقایسه کند.
• قراردادهای خرید بالاتر از یک مبلغ مشخص را بررسی کند.
• محاسبات خاصی را دوباره انجام دهد.
• رعایت یک الزام مشخص در قرارداد را بررسی کند.
• وجود برخی اسناد یا مدارک را کنترل کند.

در پایان، حسابرس نتیجه اجرای همین روشهای مشخص را گزارش می کند.

هدف استاندارد 4400 چیست؟

اهداف اصلی حسابرس در کارهای روشهای توافقی رسیدگی عبارت اند از:

1. توافق با طرف قرارداد درباره روشهای مورد نیاز.
2. اجرای روشهای توافق شده.
3. گزارش روشهای اجرا شده و یافته های مرتبط.

بنابراین، سه مرحله اصلی این خدمت عبارت اند از:

توافق → اجرا → گزارش یافته ها

حسابرس نباید از محدوده روشهای مورد توافق فراتر رفته و نتیجه گیری کلی ارائه کند، مگر اینکه خدمت دیگری نیز به صورت جداگانه انجام شده باشد.

استاندارد 4400 برای چه موضوعاتی کاربرد دارد؟

این استاندارد فقط به صورتهای مالی محدود نیست.

روشهای توافقی رسیدگی می تواند درباره موضوعات مالی و غیرمالی اجرا شود.

برای مثال:

موضوعات مالی

• حسابهای دریافتنی
• موجودی کالا
• گروه خاصی از معاملات
• مانده حسابها
• برخی موارد افشای صورتهای مالی
• هزینه های مربوط به یک برنامه تامین مالی
• درآمدهای مبنای محاسبه حق امتیاز

موضوعات غیرمالی

در صورت توافق و وجود شرایط لازم، روشهای توافقی می تواند درباره برخی اطلاعات، اسناد، اندازه گیری ها یا رعایت قوانین و مقررات نیز اجرا شود.

تفاوت استاندارد 4400 با حسابرسی

یکی از مهم ترین نکات این استاندارد، تفاوت آن با حسابرسی صورتهای مالی است.

بنابراین، نباید گزارش روشهای توافقی را با گزارش حسابرسی اشتباه گرفت.

آیا استاندارد 4400 یک خدمت اطمینان بخشی است؟

خیر.

روشهای توافقی رسیدگی، خدمت اطمینان بخشی محسوب نمی شود.

حسابرس در این خدمت شواهد را با هدف ارائه اظهارنظر یا نتیجه گیری اطمینان بخشی جمع آوری نمی کند.

گزارش فقط مشخص می کند:

• چه روشهایی اجرا شده است.
• چه یافته هایی به دست آمده است.
• چه اشکالات مشخصی مشاهده شده است.

سپس طرف قرارداد و سایر استفاده کنندگان مورد نظر، یافته های گزارش را ارزیابی کرده و خودشان درباره آنها نتیجه گیری می کنند.

مسئولیت حسابرس در استاندارد 4400

حسابرس مسئول است روشهایی را که در قرارداد مشخص شده است اجرا کند.

از مهم ترین مسئولیتهای حسابرس می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• توافق درباره شرایط کار
• اجرای روشهای توافق شده
• رعایت الزامات اخلاقی مربوط
• رعایت الزامات استقلال در صورت وجود الزام
• مستندسازی روشهای اجرا شده
• ثبت یافته های حاصل
• تهیه گزارش مکتوب
• توصیف عینی و شفاف یافته ها

حسابرس مسئول مناسب بودن روشهای توافق شده برای هدف مورد نظر نیست؛ طرف قرارداد باید مناسب بودن این روشها را برای هدف خود تایید کند.

مسئولیت طرف قرارداد و طرف مسئول

در استاندارد 4400 باید بین طرف قرارداد و طرف مسئول تفاوت قائل شد.

طرف قرارداد

شخص یا اشخاصی هستند که حسابرس را برای اجرای روشهای توافقی به کار می گیرند.

طرف مسئول

شخص یا اشخاصی هستند که مسئولیت موضوع مورد رسیدگی را بر عهده دارند.

این دو نقش ممکن است در یک شخص یا سازمان جمع شوند، اما همیشه یکسان نیستند.

برای مثال، یک بانک ممکن است حسابرس را برای بررسی برخی اطلاعات یک شرکت استخدام کند، در حالی که مسئولیت اطلاعات مورد بررسی با مدیریت شرکت باشد.

توافق در خصوص شرایط کار

قبل از اجرای روشهای توافقی، شرایط کار باید با طرف قرارداد مشخص و در قرارداد ثبت شود.

این موارد می تواند شامل موارد زیر باشد:

• موضوع مورد رسیدگی
• هدف اجرای روشها
• استفاده کنندگان مورد نظر گزارش
• طرف مسئول، در صورت وجود
• الزامات اخلاقی
• وضعیت استقلال حسابرس
• ماهیت روشهای توافقی
• روشهای دقیق مورد توافق
• مخاطب گزارش
• شکل و محتوای مورد انتظار گزارش

روشهای مورد توافق باید به اندازه ای شفاف باشند که برداشتهای متفاوت و گمراه کننده از آنها ایجاد نشود.

مثال ساده از قرارداد روشهای توافقی

فرض کنید یک شرکت از حسابرس می خواهد وضعیت قراردادهای خرید خود را بررسی کند.

در قرارداد توافق می شود حسابرس:

1. فهرست قراردادهای خرید را دریافت کند.
2. قراردادهای بالاتر از 10 میلیارد ریال را مشخص کند.
3. مبلغ قراردادها را با اسناد مربوط مقایسه کند.
4. تاریخ قراردادها را بررسی کند.
5. یافته های حاصل را گزارش کند.

حسابرس فقط همین روشهای توافق شده را انجام می دهد.

اگر در جریان کار، موضوع دیگری نیز مشاهده شود، حسابرس نباید بدون توافق جدید آن را به عنوان نتیجه گیری کلی درباره وضعیت شرکت مطرح کند.

اگر روشهای توافقی در جریان کار تغییر کند چه می شود؟

ممکن است در جریان اجرای کار مشخص شود که یکی از روشهای توافق شده نیاز به تغییر دارد.

در چنین شرایطی، تغییر روشها باید با طرف قرارداد مورد توافق قرار گیرد و در صورت لزوم قرارداد یا الحاقیه آن اصلاح شود.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا گزارش نهایی باید دقیقا با روشهای مورد توافق و اجرا شده مطابقت داشته باشد.

استفاده از کارشناس حسابرس

در برخی کارهای روشهای توافقی ممکن است حسابرس به تخصص یک کارشناس نیاز داشته باشد.

برای مثال:

• ارزیابی فنی تجهیزات
• بررسی محاسبات تخصصی
• ارزش گذاری یک موضوع خاص
• بررسی اطلاعات فنی

در صورت استفاده از کارشناس، حسابرس باید صلاحیت، توانایی و بی طرفی وی را بررسی کند و درباره ماهیت، زمان بندی و دامنه کار با او توافق داشته باشد.

همچنین حسابرس باید بررسی کند یافته های کارشناس به اندازه کافی نتایج کار انجام شده را منعکس می کند یا خیر.

یافته های عینی در استاندارد 4400

یکی از مهم ترین اصطلاحات استاندارد 4400، یافته های عینی است.

یافته باید به شکلی بیان شود که:

• قابل مشاهده و تایید باشد.
• شفاف باشد.
• برداشتهای متفاوت ایجاد نکند.
• شامل اظهارنظر شخصی حسابرس نباشد.
• شامل توصیه حسابرس نباشد.

برای مثال:

گزارش عینی:

«از 50 فاکتور بررسی شده، در 3 فاکتور شماره قرارداد درج نشده بود.»

اما جمله زیر مناسب یک یافته عینی نیست:

«سیستم کنترل داخلی شرکت ضعیف است.»

زیرا جمله دوم یک نتیجه گیری کلی و قضاوتی است و صرفا یافته عینی حاصل از یک روش مشخص را بیان نمی کند.

گزارش روشهای توافقی رسیدگی

گزارش روشهای توافقی باید به صورت مکتوب تهیه شود.

از جمله مهم ترین اجزای گزارش عبارت اند از:

• عنوان گزارش
• مخاطب
• مشخص کردن موضوع مورد رسیدگی
• هدف گزارش
• مشخص کردن روشهای توافقی
• توضیح مسئولیت طرف مسئول، در صورت وجود
• تصریح به اینکه کار طبق استاندارد 4400 انجام شده است
• تصریح به اینکه این خدمت اطمینان بخشی نیست
• بیان اینکه حسابرس اظهارنظر یا نتیجه گیری اطمینان بخشی ارائه نمی کند
• توضیح روشهای اجرا شده
• بیان یافته های حاصل
• امضای حسابرس
• تاریخ گزارش
• نشانی حسابرس

همچنین گزارش باید به روشنی بیان کند که مناسب بودن روشهای توافق شده برای هدف مورد نظر توسط حسابرس ارزیابی نشده و مسئولیت تشخیص مناسب بودن آنها بر عهده طرف قرارداد و استفاده کنندگان مربوط است.

آیا گزارش 4400 برای همه مناسب است؟

لزوما خیر.

یکی از ویژگیهای مهم روشهای توافقی این است که گزارش ممکن است برای اهداف دیگری غیر از هدف تعیین شده در قرارداد مناسب نباشد.

به همین دلیل، هدف گزارش و استفاده کنندگان مورد نظر باید از ابتدا مشخص شوند.

برای مثال، اگر گزارش صرفا برای بررسی یک فرآیند داخلی شرکت تهیه شده باشد، ممکن است استفاده از آن برای تصمیم گیری یک شخص ثالث مناسب نباشد.

مثال کاربردی استاندارد 4400

فرض کنید یک شرکت برای دریافت تسهیلات بانکی، از حسابرس می خواهد برخی اطلاعات مالی مشخص را بررسی کند.

روشهای مورد توافق می تواند شامل موارد زیر باشد:

حسابرس همین یافته ها را گزارش می کند.

اما اینکه این یافته ها چه معنایی برای وضعیت مالی شرکت دارند، توسط استفاده کنندگان گزارش ارزیابی می شود.

آیا حسابرس در استاندارد 4400 نظر می دهد؟

خیر.

حسابرس نمی گوید:

• صورتهای مالی صحیح است.
• کنترلهای داخلی مناسب است.
• شرکت وضعیت مالی خوبی دارد.
• اطلاعات شرکت قابل اتکاست.

بلکه صرفا روشهای مورد توافق را انجام داده و یافته های حاصل را گزارش می کند.

این تفاوت، یکی از مهم ترین نکات برای درک استاندارد 4400 است.

مستندسازی در استاندارد 4400

حسابرس باید اطلاعات مربوط به اجرای کار را مستند کند.

مستندات باید حداقل شامل موارد مهمی مانند موارد زیر باشد:

• قرارداد و الحاقیه های آن
• روشهای توافق شده
• ماهیت و زمان بندی روشها
• میزان روشهای اجرا شده
• یافته های حاصل از اجرای روشها

مستندسازی مناسب باعث می شود مشخص باشد حسابرس دقیقا چه روشهایی را اجرا کرده و یافته های گزارش چگونه به دست آمده اند.

تاریخ اجرای استاندارد 4400

نسخه تجدیدنظر شده 1403 استاندارد 4400 برای روشهای توافقی رسیدگی که قرارداد آنها از اول فروردین 1403 یا پس از آن منعقد شده باشد، لازم الاجراست.

بنابراین در محتوای سایت رسا CRM بهتر است عنوان استاندارد به صورت زیر درج شود:

استاندارد خدمات مرتبط 4400؛ اجرای روشهای توافقی رسیدگی به اطلاعات مالی – تجدیدنظر شده 1403

تفاوت استاندارد 4400 با استاندارد 3400

این دو استاندارد به دلیل شماره نزدیک ممکن است با یکدیگر اشتباه شوند.

چک لیست استاندارد 4400

برای اجرای صحیح روشهای توافقی می توان این مسیر را در نظر گرفت:

اشتباهات رایج درباره استاندارد 4400

تصور اینکه 4400 همان حسابرسی است

خیر. در روشهای توافقی، حسابرس روشهای مشخصی را که قبلا توافق شده اجرا می کند.

ارائه اظهارنظر توسط حسابرس

در گزارش 4400، حسابرس اظهارنظر یا نتیجه گیری اطمینان بخشی ارائه نمی کند.

توافق نکردن درباره روشها

روشهای کار باید از ابتدا به شکل شفاف مشخص شوند.

ارائه نتیجه گیری کلی

یافته ها باید عینی و مشخص باشند و حسابرس نباید از آنها نتیجه گیری کلی ارائه کند.

استفاده از گزارش برای هر هدفی

گزارش روشهای توافقی ممکن است برای اهداف دیگری مناسب نباشد و هدف و استفاده کنندگان گزارش باید از ابتدا مشخص شوند.

تغییر روشها بدون توافق مجدد

اگر روشهای توافق شده در جریان کار تغییر کند، باید تغییرات با طرف قرارداد توافق و مستند شود.

اهمیت استاندارد 4400 برای شرکتها

استاندارد 4400 می تواند در شرایطی که شرکت یا یک استفاده کننده مشخص به بررسی چند موضوع خاص نیاز دارد، کاربرد زیادی داشته باشد.

مهم ترین مزیتهای آن عبارت اند از:

• تمرکز بر موضوعات مشخص
• مشخص بودن روشهای اجرا
• شفاف بودن یافته ها
• جلوگیری از برداشت نادرست درباره سطح اطمینان
• امکان طراحی روشها متناسب با هدف کار
• ارائه اطلاعات عینی برای تصمیم گیری استفاده کنندگان

جمع بندی استاندارد خدمات مرتبط 4400

استاندارد 4400 (تجدیدنظر شده 1403) درباره اجرای روشهای توافقی رسیدگی است.

در این نوع خدمت، حسابرس و طرف قرارداد درباره روشهای مشخصی توافق می کنند و حسابرس همان روشها را اجرا و یافته های حاصل را به صورت عینی و شفاف گزارش می کند.

نکته کلیدی این است که روشهای توافقی رسیدگی خدمت اطمینان بخشی نیست؛ بنابراین حسابرس در گزارش خود اظهارنظر یا نتیجه گیری اطمینان بخشی ارائه نمی کند.

همچنین مسئولیت تشخیص مناسب بودن روشهای توافق شده برای هدف مورد نظر، بر عهده طرف قرارداد و استفاده کنندگان مربوط است، نه حسابرس.

در نتیجه، گزارش استاندارد 4400 را باید گزارشی از روشهای انجام شده و یافته های عینی دانست، نه گزارشی حاوی اظهار نظر درباره وضعیت کلی موضوع مورد رسیدگی.

سوالات متداول استاندارد 4400

استاندارد 4400 درباره چیست؟

استاندارد 4400 درباره اجرای روشهای توافقی رسیدگی به موضوعات مالی و غیرمالی و گزارش یافته های حاصل از اجرای این روشهاست.

آیا استاندارد 4400 یک استاندارد حسابرسی است؟

از نظر طبقه بندی، نسخه مورد استفاده در ایران استاندارد خدمات مرتبط 4400 است و در گروه خدمات مرتبط قرار می گیرد.

آیا در استاندارد 4400 حسابرس اظهارنظر می کند؟

خیر. حسابرس اظهارنظر یا نتیجه گیری اطمینان بخشی ارائه نمی کند.

یافته عینی در استاندارد 4400 چیست؟

یافته عینی نتیجه اجرای یک روش مشخص است که باید به صورت شفاف، قابل تایید و بدون قضاوت یا نتیجه گیری کلی گزارش شود.

چه کسی روشهای رسیدگی را تعیین می کند؟

روشها بین حسابرس و طرف قرارداد و در موارد مقتضی سایر اشخاص مورد نظر توافق می شود.

آیا استاندارد 4400 فقط درباره اطلاعات مالی است؟

خیر. طبق استاندارد، روشهای توافقی رسیدگی می تواند درباره موضوعات مالی و غیرمالی نیز اجرا شود.

استاندارد 4400 تجدیدنظر شده 1403 از چه زمانی اجرا می شود؟

برای قراردادهای روشهای توافقی رسیدگی که از اول فروردین 1403 یا پس از آن منعقد شده اند، لازم الاجراست.

تفاوت 4400 با حسابرسی چیست؟

در حسابرسی، حسابرس برای ارائه اظهارنظر حسابرسی شواهد کسب می کند؛ اما در 4400، حسابرس روشهای از قبل توافق شده را اجرا کرده و یافته های عینی آنها را گزارش می کند.

معرفی رسا CRM

رسا CRM با ارائه راهکارهای نرم افزاری برای مدیریت اطلاعات و فرآیندهای سازمانی، به کسب و کارها کمک می کند اطلاعات و فرآیندهای خود را منظم تر و یکپارچه تر مدیریت کنند.

ثبت و نگهداری منظم اطلاعات مالی، قراردادها، فرآیندهای سازمانی و سوابق عملیاتی می تواند در تهیه گزارشها و انجام بررسیهای مالی و مدیریتی نقش موثری داشته باشد.

برای آشنایی بیشتر با خدمات و راهکارهای رسا CRM می توانید به وب سایت crmrasa.com مراجعه کنید.