استاندارد حسابداری شماره ۱۴ چیست؟

استاندارد حسابداری شماره ۱۴ با عنوان نحوه ارائه دارایی های جاری و بدهی های جاری یکی از استانداردهای حسابداری ایران است که به نحوه طبقه بندی و ارائه دارایی ها و بدهی های جاری در صورت های مالی می پردازد.

یکی از مهم ترین اطلاعات برای ارزیابی وضعیت مالی یک شرکت، میزان دارایی هایی است که در کوتاه مدت قابل تبدیل به وجه نقد هستند و همچنین میزان بدهی هایی که شرکت باید در کوتاه مدت تسویه کند.

به همین دلیل، جدا کردن دارایی های جاری از دارایی های غیرجاری و بدهی های جاری از بدهی های غیرجاری، اطلاعات مهمی درباره وضعیت نقدینگی و توانایی شرکت برای انجام تعهدات کوتاه مدت در اختیار استفاده کنندگان صورت های مالی قرار می دهد.

این استاندارد بر ارائه جداگانه دارایی های جاری و بدهی های جاری و معیارهای طبقه بندی آنها تمرکز دارد.

نکته مهم: طبق برخی منابع تخصصی، استاندارد حسابداری شماره ۱۴ از تاریخ ۱ فروردین ۱۳۹۸ کنار گذاشته شده است. با این حال، آشنایی با مفاهیم این استاندارد برای درک ساختار طبقه بندی دارایی ها و بدهی ها در حسابداری اهمیت دارد.

خلاصه استاندارد حسابداری شماره ۱۴ در یک نگاه

دارایی جاری چیست؟

دارایی جاری به دارایی هایی گفته می شود که انتظار می رود در چرخه عملیاتی عادی واحد تجاری یا ظرف یک سال از تاریخ ترازنامه، هر کدام که طولانی تر باشد، مصرف، فروخته یا به وجه نقد تبدیل شوند.

همچنین وجه نقد و معادل وجه نقدی که استفاده از آن محدود نشده باشد، در گروه دارایی های جاری قرار می گیرد.

نمونه هایی از دارایی های جاری عبارت اند از:

• موجودی نقد و بانک
• حساب ها و اسناد دریافتنی
• موجودی مواد و کالا
• سرمایه گذاری های کوتاه مدت
• پیش پرداخت ها
• سایر دارایی هایی که در کوتاه مدت قابل تبدیل به وجه نقد هستند

به طور کلی، دارایی جاری نشان می دهد چه میزان از منابع اقتصادی شرکت در کوتاه مدت در دسترس است.

معیارهای طبقه بندی دارایی جاری

برای اینکه یک دارایی به عنوان دارایی جاری طبقه بندی شود، معمولا باید یکی از شرایط زیر را داشته باشد:

مصرف یا فروش در چرخه عملیاتی

اگر انتظار رود دارایی در چرخه عملیاتی معمول شرکت مصرف یا فروخته شود، می تواند در گروه دارایی جاری قرار گیرد.

برای مثال، موجودی کالا در یک شرکت بازرگانی معمولا برای فروش در چرخه عادی فعالیت شرکت نگهداری می شود.

تبدیل شدن به وجه نقد

اگر انتظار رود دارایی طی یک سال یا چرخه عملیاتی به وجه نقد یا دارایی دیگری که نقد شدن آن تقریبا قطعی است تبدیل شود، می تواند دارایی جاری محسوب شود.

برای مثال، حساب های دریافتنی کوتاه مدت معمولا در این گروه قرار می گیرند.

وجه نقد و معادل وجه نقد

وجه نقد و معادل وجه نقدی که استفاده از آن محدود نشده باشد، در گروه دارایی های جاری قرار می گیرد.

البته اگر استفاده از وجه نقد برای مدت طولانی محدود شده باشد، ممکن است نحوه طبقه بندی آن متفاوت باشد.

بدهی جاری چیست؟

بدهی جاری به تعهداتی گفته می شود که انتظار می رود در چرخه عملیاتی عادی واحد تجاری یا ظرف یک سال از تاریخ ترازنامه، هر کدام که طولانی تر است، تسویه شوند.

بدهی های جاری نشان دهنده تعهدات کوتاه مدت شرکت هستند.

نمونه هایی از بدهی های جاری عبارت اند از:

• حساب های پرداختنی
• اسناد پرداختنی کوتاه مدت
• مالیات پرداختنی
• حقوق و دستمزد پرداختنی
• سود سهام پرداختنی
• تسهیلات کوتاه مدت
• بخش جاری بدهی های بلندمدت

طبقه بندی صحیح بدهی ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا استفاده کنندگان صورت های مالی با بررسی آن می توانند میزان تعهدات کوتاه مدت شرکت را ارزیابی کنند.

معیارهای طبقه بندی بدهی جاری

یک بدهی زمانی به عنوان بدهی جاری طبقه بندی می شود که انتظار رود در چرخه عملیاتی عادی یا ظرف یک سال از تاریخ ترازنامه تسویه شود.

برای مثال:

اگر شرکت در پایان سال مالی یک وام بلندمدت داشته باشد و بخشی از اقساط آن در سال آینده سررسید شود، بخش قابل پرداخت در سال آینده می تواند به عنوان بدهی جاری طبقه بندی شود.

همچنین بدهی های عندالمطالبه ای که انتظار می رود ظرف یک سال از تاریخ ترازنامه مطالبه شوند، باید از نظر طبقه بندی بررسی شوند.

چرخه عملیاتی چیست؟

چرخه عملیاتی مدت زمانی است که از خرید یا تهیه منابع اولیه تا فروش کالا یا ارائه خدمات و دریافت وجه نقد از مشتری طول می کشد.

برای مثال، در یک شرکت بازرگانی:

خرید کالا ← نگهداری کالا ← فروش کالا ← دریافت وجه از مشتری

این فرآیند چرخه عملیاتی شرکت را تشکیل می دهد.

اگر چرخه عملیاتی یک شرکت بیشتر از یک سال باشد، معیار چرخه عملیاتی می تواند برای طبقه بندی جاری یا غیرجاری مورد توجه قرار گیرد.

به همین دلیل، معیار یک سال همیشه تنها معیار طبقه بندی نیست و چرخه عملیاتی نیز اهمیت دارد.

سرمایه در گردش چیست؟

یکی از مفاهیم مهم مرتبط با استاندارد حسابداری شماره ۱۴، سرمایه در گردش است.

فرمول سرمایه در گردش به شکل زیر است:

سرمایه در گردش = دارایی های جاری – بدهی های جاری

اگر دارایی های جاری شرکت بیشتر از بدهی های جاری باشد، شرکت دارای سرمایه در گردش مثبت است.

اگر بدهی های جاری بیشتر از دارایی های جاری باشد، سرمایه در گردش شرکت منفی خواهد بود.

سرمایه در گردش یکی از شاخص های مهم برای بررسی توانایی شرکت در پرداخت تعهدات کوتاه مدت است.

مثال محاسبه سرمایه در گردش

فرض کنید یک شرکت دارای اطلاعات زیر باشد:

• موجودی نقد: ۵ میلیارد ریال
• حساب های دریافتنی: ۱۰ میلیارد ریال
• موجودی کالا: ۱۵ میلیارد ریال
• حساب های پرداختنی: ۱۲ میلیارد ریال
• بدهی کوتاه مدت: ۸ میلیارد ریال

ابتدا دارایی های جاری را محاسبه می کنیم:

۵ + ۱۰ + ۱۵ = ۳۰ میلیارد ریال

سپس بدهی های جاری:

۱۲ + ۸ = ۲۰ میلیارد ریال

بنابراین:

سرمایه در گردش = ۳۰ – ۲۰ = ۱۰ میلیارد ریال

در این مثال، شرکت دارای سرمایه در گردش مثبت به مبلغ ۱۰ میلیارد ریال است.

تفاوت دارایی جاری و دارایی غیرجاری

برای مثال، موجودی کالایی که برای فروش نگهداری می شود، دارایی جاری است؛ اما ساختمان اداری که برای استفاده بلندمدت شرکت خریداری شده، دارایی غیرجاری محسوب می شود.

تفاوت بدهی جاری و بدهی غیرجاری

گاهی یک بدهی بلندمدت دارای بخشی است که در سال آینده باید پرداخت شود. این بخش باید به صورت جداگانه بررسی و طبقه بندی شود.

ارائه دارایی های جاری و بدهی های جاری در صورت های مالی

یکی از اهداف اصلی استاندارد حسابداری شماره ۱۴، ارائه جداگانه دارایی های جاری و بدهی های جاری در ترازنامه است.

در صورت های مالی باید جمع کل دارایی های جاری و جمع کل بدهی های جاری به شکل مناسب ارائه شود.

این کار به استفاده کنندگان کمک می کند:

• میزان نقدینگی شرکت را بررسی کنند.
• تعهدات کوتاه مدت را ارزیابی کنند.
• سرمایه در گردش را محاسبه کنند.
• توانایی پرداخت بدهی ها را بررسی کنند.
• ساختار مالی شرکت را بهتر بشناسند.

همچنین دارایی ها و بدهی های جاری نباید بدون وجود شرایط لازم با یکدیگر تهاتر شوند.

تهاتر دارایی ها و بدهی های جاری

یکی از اصول مهم در ارائه صورت های مالی این است که دارایی ها و بدهی ها معمولا باید به صورت جداگانه ارائه شوند.

برای مثال، اگر شرکت از یک مشتری ۱۰۰ میلیون ریال طلبکار باشد و همزمان به همان شخص ۴۰ میلیون ریال بدهکار باشد، نباید بدون وجود شرایط قانونی و حسابداری لازم، تنها مبلغ خالص ۶۰ میلیون ریال در صورت های مالی نشان داده شود.

در حالت عادی، دارایی و بدهی باید جداگانه ارائه شوند.

تهاتر تنها زمانی قابل انجام است که شرایط لازم طبق استانداردهای مرتبط وجود داشته باشد.

بخش جاری بدهی های بلندمدت

یکی از موضوعات مهم در طبقه بندی بدهی ها، بخش جاری بدهی های بلندمدت است.

فرض کنید یک شرکت وام ۵۰ میلیارد ریالی با دوره بازپرداخت پنج ساله دریافت کرده است.

اگر طبق برنامه پرداخت، ۱۰ میلیارد ریال از این وام باید در سال آینده پرداخت شود، این بخش از بدهی باید از نظر طبقه بندی جاری بررسی شود.

به این بخش معمولا حصه جاری بدهی بلندمدت گفته می شود.

این موضوع باعث می شود استفاده کنندگان صورت های مالی بدانند چه میزان از بدهی های بلندمدت در کوتاه مدت سررسید خواهد شد.

بدهی های عندالمطالبه

برخی بدهی ها ممکن است طبق قرارداد در هر زمان توسط طلبکار مطالبه شوند.

اگر انتظار رود چنین بدهی هایی ظرف یک سال از تاریخ ترازنامه مطالبه شوند، باید از نظر طبقه بندی به عنوان بدهی جاری بررسی شوند.

این موضوع برای ارزیابی ریسک نقدینگی شرکت اهمیت زیادی دارد.

زیرا ممکن است شرکتی در ظاهر بدهی بلندمدت زیادی نداشته باشد، اما بخش قابل توجهی از تعهدات آن در کوتاه مدت قابل مطالبه باشد.

اهمیت دارایی های جاری در تحلیل مالی

دارایی های جاری نقش مهمی در فعالیت روزمره شرکت دارند.

یک شرکت برای ادامه فعالیت خود معمولا به منابعی مانند موارد زیر نیاز دارد:

• وجه نقد
• موجودی کالا
• مواد اولیه
• حساب های دریافتنی
• سرمایه گذاری های کوتاه مدت

اگر دارایی های جاری شرکت به درستی مدیریت نشوند، ممکن است شرکت حتی با وجود سودآوری با مشکل نقدینگی مواجه شود.

برای مثال، ممکن است یک شرکت فروش زیادی داشته باشد اما بیشتر فروش آن به صورت نسیه انجام شده باشد. در چنین شرایطی، میزان حساب های دریافتنی بالا می رود و شرکت ممکن است برای پرداخت بدهی های خود با مشکل مواجه شود.

اهمیت بدهی های جاری در تحلیل مالی

بدهی های جاری نشان می دهند شرکت در کوتاه مدت چه تعهداتی دارد.

افزایش بیش از حد بدهی های جاری می تواند باعث ایجاد فشار نقدینگی شود.

برای مثال:

• افزایش بدهی به تامین کنندگان
• افزایش وام های کوتاه مدت
• افزایش مالیات پرداختنی
• افزایش حقوق پرداختنی

می تواند نشان دهنده افزایش تعهدات کوتاه مدت شرکت باشد.

البته بالا بودن بدهی جاری به تنهایی به معنای وضعیت نامناسب نیست و باید در کنار دارایی های جاری و جریان های نقدی بررسی شود.

نسبت جاری و ارتباط آن با استاندارد شماره ۱۴

یکی از نسبت های مهم مالی، نسبت جاری است.

فرمول نسبت جاری:

نسبت جاری = دارایی های جاری ÷ بدهی های جاری

برای مثال، اگر:

• دارایی های جاری = ۱۰۰ میلیارد ریال
• بدهی های جاری = ۵۰ میلیارد ریال

باشد:

نسبت جاری = ۲

این نسبت نشان می دهد شرکت در مقابل هر یک واحد بدهی جاری، دو واحد دارایی جاری دارد.

البته تفسیر این نسبت باید با توجه به نوع صنعت، چرخه عملیاتی و شرایط اقتصادی انجام شود.

جدول اختصاصی طبقه بندی اقلام جاری و غیرجاری

اشتباهات رایج در طبقه بندی دارایی ها و بدهی ها

استفاده از معیار یک سال برای تمام اقلام

یکی از اشتباهات رایج این است که برای تمام دارایی ها و بدهی ها فقط معیار یک سال در نظر گرفته شود.

در حالی که چرخه عملیاتی شرکت نیز اهمیت دارد.

طبقه بندی اشتباه بخش جاری وام

گاهی تمام وام بلندمدت در گروه بدهی غیرجاری باقی می ماند و بخش سررسیدشده آن در سال آینده جدا نمی شود.

این موضوع می تواند تصویر نادرستی از تعهدات کوتاه مدت شرکت ایجاد کند.

تهاتر بدون وجود شرایط لازم

کسر کردن حساب های دریافتنی و پرداختنی بدون وجود شرایط لازم باعث کاهش شفافیت صورت های مالی می شود.

نادیده گرفتن محدودیت وجه نقد

تمام وجوه نقد لزوما در شرایط یکسان قرار ندارند.

اگر استفاده از بخشی از وجه نقد محدود شده باشد، باید نحوه ارائه آن با دقت بررسی شود.

توجه نکردن به چرخه عملیاتی

در برخی شرکت ها، چرخه عملیاتی بیشتر از یک سال است.

در چنین شرایطی، طبقه بندی جاری و غیرجاری باید با توجه به معیارهای مربوط انجام شود.

نقش نرم افزارهای مالی در مدیریت دارایی ها و بدهی های جاری

مدیریت دارایی ها و بدهی های جاری نیازمند اطلاعات دقیق و به روز است.

یک نرم افزار مالی و مدیریتی می تواند به شرکت ها کمک کند:

• حساب های دریافتنی را مدیریت کنند.
• بدهی های پرداختنی را کنترل کنند.
• سررسید تعهدات را پیگیری کنند.
• موجودی کالا را مدیریت کنند.
• جریان نقدینگی را بررسی کنند.
• گزارش سرمایه در گردش تهیه کنند.
• نسبت های مالی را محاسبه کنند.
• بدهی های کوتاه مدت و بلندمدت را تفکیک کنند.

دسترسی به اطلاعات دقیق و لحظه ای باعث می شود مدیران بتوانند تصمیم های بهتری برای مدیریت نقدینگی و تعهدات کوتاه مدت بگیرند.

اهمیت رعایت اصول طبقه بندی دارایی ها و بدهی ها

طبقه بندی صحیح دارایی ها و بدهی ها در صورت های مالی باعث می شود:

• وضعیت نقدینگی شرکت شفاف تر باشد.
• سرمایه در گردش به شکل دقیق تری محاسبه شود.
• تعهدات کوتاه مدت به درستی نمایش داده شوند.
• تصمیم گیری مدیران بهتر انجام شود.
• تحلیل صورت های مالی دقیق تر باشد.
• سرمایه گذاران اطلاعات قابل اتکاتری داشته باشند.
• فرآیند حسابرسی ساده تر شود.

وضعیت استاندارد حسابداری شماره ۱۴

استاندارد حسابداری شماره ۱۴ با عنوان نحوه ارائه دارایی های جاری و بدهی های جاری در مجموعه استانداردهای حسابداری ایران قرار داشته است.

با این حال، طبق برخی منابع تخصصی، این استاندارد از تاریخ ۱ فروردین ۱۳۹۸ کنار گذاشته شده است. بنابراین در زمان استفاده از این استاندارد برای تهیه صورت های مالی، باید آخرین استانداردها و مقررات لازم الاجرا بررسی شوند.

این نکته برای حسابداران و شرکت هایی که به دنبال تهیه صورت های مالی مطابق مقررات جاری هستند، اهمیت زیادی دارد.

جمع بندی

استاندارد حسابداری شماره ۱۴ با موضوع نحوه ارائه دارایی های جاری و بدهی های جاری به طبقه بندی و ارائه اقلام کوتاه مدت در صورت های مالی می پردازد.

دارایی های جاری شامل منابعی هستند که انتظار می رود در چرخه عملیاتی یا در مدت کوتاه به وجه نقد تبدیل، مصرف یا فروخته شوند. بدهی های جاری نیز تعهداتی هستند که انتظار می رود در چرخه عملیاتی یا در مدت کوتاه تسویه شوند.

شناخت صحیح دارایی های جاری و بدهی های جاری به شرکت ها کمک می کند وضعیت نقدینگی، سرمایه در گردش و توانایی پرداخت تعهدات کوتاه مدت خود را بهتر ارزیابی کنند.

همچنین در تهیه صورت های مالی باید از تهاتر غیرمجاز دارایی ها و بدهی ها جلوگیری شود و بخش جاری بدهی های بلندمدت به شکل صحیح شناسایی و ارائه شود.

اگرچه طبق برخی منابع تخصصی، استاندارد حسابداری شماره ۱۴ از سال ۱۳۹۸ کنار گذاشته شده است، مفاهیم مرتبط با دارایی های جاری، بدهی های جاری و سرمایه در گردش همچنان از موضوعات مهم در تحلیل و گزارشگری مالی محسوب می شوند.

سوالات متداول

استاندارد حسابداری شماره ۱۴ درباره چیست؟

استاندارد حسابداری شماره ۱۴ درباره نحوه ارائه و طبقه بندی دارایی های جاری و بدهی های جاری در صورت های مالی است.

دارایی جاری چیست؟

دارایی جاری دارایی است که انتظار می رود در چرخه عملیاتی عادی یا ظرف یک سال به وجه نقد تبدیل، مصرف یا فروخته شود.

بدهی جاری چیست؟

بدهی جاری تعهدی است که انتظار می رود در چرخه عملیاتی عادی یا ظرف یک سال تسویه شود.

سرمایه در گردش چگونه محاسبه می شود؟

سرمایه در گردش از کسر بدهی های جاری از دارایی های جاری به دست می آید.

سرمایه در گردش = دارایی های جاری – بدهی های جاری

آیا موجودی کالا دارایی جاری است؟

در حالت معمول، بله. موجودی کالا معمولا برای فروش یا مصرف در چرخه عملیاتی شرکت نگهداری می شود و به عنوان دارایی جاری طبقه بندی می شود.

آیا تمام وام های بلندمدت بدهی غیرجاری هستند؟

خیر. بخشی از وام بلندمدت که انتظار می رود در کوتاه مدت پرداخت شود، باید به عنوان بخش جاری بدهی بلندمدت بررسی و طبقه بندی شود.

آیا دارایی ها و بدهی های جاری را می توان با هم تهاتر کرد؟

در حالت عادی خیر. تهاتر تنها در صورت وجود شرایط لازم طبق استانداردهای حسابداری مربوط امکان پذیر است.

آیا استاندارد حسابداری شماره ۱۴ هنوز معتبر است؟

طبق برخی منابع تخصصی، این استاندارد از تاریخ ۱ فروردین ۱۳۹۸ کنار گذاشته شده است. برای تهیه صورت های مالی باید آخرین استانداردها و مقررات لازم الاجرا بررسی شوند.

مطالعه بیشتر

• استاندارد حسابداری شماره ۱ | ارائه صورت های مالی
• استاندارد حسابداری شماره ۲ | صورت جریان های نقدی
• استاندارد حسابداری شماره ۸ | حسابداری موجودی مواد و کالا
• استاندارد حسابداری شماره ۱۲ | افشای اطلاعات اشخاص وابسته
• استاندارد حسابداری شماره ۱۳ | حسابداری مخارج تامین مالی

درباره رسا CRM

رسا CRM با ارائه راهکارهای نرم افزاری برای مدیریت ارتباط با مشتریان، مدیریت اطلاعات سازمانی و یکپارچه سازی فرآیندهای مالی و مدیریتی، به کسب و کارها کمک می کند کنترل دقیق تری بر اطلاعات و عملیات خود داشته باشند.

مدیریت حساب های دریافتنی، بدهی های پرداختنی، موجودی کالا، جریان نقدینگی و گزارش های مالی در یک سیستم یکپارچه می تواند به مدیران کمک کند تصمیم های سریع تر و دقیق تری برای مدیریت سرمایه در گردش و تعهدات مالی شرکت بگیرند.

📞 شماره تماس: 09108623698