خلاصه استاندارد حسابرسی 4410 در یک نگاه

استاندارد 4410 چارچوب مسئولیتهای حرفه ای حسابرس در تنظیم اطلاعات مالی و شکل و محتوای گزارش مربوط به این خدمت را مشخص می کند.

استاندارد حسابرسی 4410 چیست؟

استاندارد حسابرسی 4410 با عنوان «تنظیم اطلاعات مالی»، الزامات و راهنماییهای مربوط به زمانی را مشخص می کند که حسابرس برای گردآوری، طبقه بندی و تلخیص اطلاعات مالی یک واحد اقتصادی به کار گرفته می شود.

در این نوع کار، حسابرس از دانش و تخصص خود در زمینه حسابداری استفاده می کند تا اطلاعات تفصیلی ارائه شده توسط واحد اقتصادی را در قالب اطلاعات مالی منظم و قابل فهم تنظیم کند.

اما نکته بسیار مهم این است که تنظیم اطلاعات مالی، حسابرسی یا بررسی اجمالی نیست و حسابرس در این خدمت اطمینانی نسبت به اطلاعات مالی تنظیم شده ارائه نمی کند.

به زبان ساده:

در استاندارد 4410 حسابرس اطلاعات را تنظیم می کند، اما صحت همه اطلاعات را مانند حسابرسی آزمون نمی کند.

هدف از تنظیم اطلاعات مالی چیست؟

هدف اصلی تنظیم اطلاعات مالی، استفاده از دانش و تخصص حسابرس در زمینه حسابداری برای:

• گردآوری اطلاعات
• طبقه بندی اطلاعات
• تلخیص اطلاعات
• ارائه اطلاعات در قالب صورتهای مالی
• تهیه اطلاعات مالی قابل فهم

است.

برای مثال، ممکن است یک واحد اقتصادی اطلاعات حسابداری و اسناد خود را در اختیار حسابرس قرار دهد و از او بخواهد صورتهای مالی را بر اساس اطلاعات ارائه شده تنظیم کند.

در چنین شرایطی، حسابرس لزوما وظیفه ندارد تمام اطلاعات را مانند یک حسابرسی کامل آزمون کند.

تنظیم اطلاعات مالی شامل چه مواردی می شود؟

قرارداد تنظیم اطلاعات مالی معمولا می تواند شامل تنظیم تمام یا بخشی از صورتهای مالی باشد.

برای مثال:

• صورت وضعیت مالی
• صورت سود و زیان
• صورت سود و زیان انباشته
• صورت جریان وجوه نقد
• یادداشتهای توضیحی
• یک یا چند بخش از صورتهای مالی
• سایر اطلاعات مالی

بنابراین، استاندارد 4410 فقط به تنظیم مجموعه کامل صورتهای مالی محدود نمی شود.

آیا استاندارد 4410 فقط برای اطلاعات مالی است؟

تمرکز اصلی استاندارد 4410 بر تنظیم اطلاعات مالی است.

با این حال، متن استاندارد اشاره می کند که اصول آن می تواند در تنظیم اطلاعات غیرمالی نیز سودمند باشد؛ مشروط بر اینکه حسابرس شناخت کافی از موضوع داشته باشد.

البته هر نوع خدمت حسابداری یا مشاوره ای را نمی توان تنظیم اطلاعات مالی دانست.

برای مثال، انجام یک خدمت محدود برای حل یک موضوع خاص حسابداری به منظور انعکاس آن در صورتهای مالی، لزوما مصداق تنظیم اطلاعات مالی نیست.

تفاوت تنظیم اطلاعات مالی با حسابرسی

این تفاوت بسیار مهم است.

بنابراین، گزارش 4410 را نباید با گزارش حسابرسی اشتباه گرفت.

تفاوت استاندارد 4410 با استاندارد 4400

استانداردهای 4400 و 4410 هر دو در حوزه خدمات مرتبط قرار می گیرند، اما ماهیت کار آنها متفاوت است.

در 4400 حسابرس روشهای مشخصی را اجرا و یافته های عینی را گزارش می کند؛ در 4410 تمرکز بر تنظیم اطلاعات مالی بر اساس اطلاعات ارائه شده است.

اصول حرفه ای حاکم بر استاندارد 4410

حسابرس در قراردادهای تنظیم اطلاعات مالی باید اصول آیین رفتار حرفه ای را رعایت کند.

مهم ترین این اصول عبارت اند از:

• درستکاری
• بی طرفی
• صلاحیت و مراقبت حرفه ای
• رازداری
• رفتار حرفه ای
• رعایت اصول و ضوابط حرفه ای مربوط

یک نکته مهم نیز درباره استقلال وجود دارد.

بر اساس متن استاندارد، استقلال برای انعقاد قرارداد تنظیم اطلاعات مالی الزامی نیست؛ اما اگر حسابرس استقلال نداشته باشد، این موضوع باید در گزارش او منعکس شود.

مسئولیت حسابرس در استاندارد 4410

حسابرس مسئول است اطلاعات مالی را طبق شرایط قرارداد و استاندارد مربوط تنظیم کند.

از جمله وظایف او می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شناخت کلی از فعالیت واحد اقتصادی
• آشنایی با رویه های حسابداری مرتبط
• شناخت کلی از معاملات و رویدادهای مالی
• شناخت شکل دفاتر و مدارک حسابداری
• شناخت مبنای حسابداری مورد استفاده
• تنظیم اطلاعات مالی بر اساس اطلاعات ارائه شده
• مرور کلی اطلاعات تنظیم شده
• گزارش موارد با اهمیت طبق الزامات استاندارد

حسابرس در این خدمت، جایگزین مدیریت در مسئولیتهای مدیریتی و تهیه اطلاعات اولیه نمی شود.

مسئولیت مدیریت در استاندارد 4410

یکی از نکات مهم استاندارد 4410 این است که مسئولیت اطلاعات اولیه و کامل بودن آن با مدیریت واحد اقتصادی است.

مدیریت باید:

• اطلاعات مورد نیاز را در اختیار حسابرس قرار دهد.
• اسناد و مدارک حسابداری مناسب را نگهداری کند.
• اطلاعات ارائه شده را کامل و دقیق ارائه کند.
• مسئولیت ارائه مطلوب اطلاعات مالی را بپذیرد.
• اطلاعات مالی تنظیم شده را تصویب کند.
• اصول و روشهای حسابداری مناسب را انتخاب و به کار گیرد.

بنابراین، صرف اینکه حسابرس صورتهای مالی را تنظیم کرده است، به معنی انتقال مسئولیت اطلاعات به حسابرس نیست.

آیا حسابرس باید صحت تمام اطلاعات را بررسی کند؟

خیر، به طور معمول چنین الزامی وجود ندارد.

در تنظیم اطلاعات مالی، حسابرس معمولا ملزم به انجام اقداماتی مانند موارد زیر نیست:

• ارزیابی کنترلهای داخلی
• اثبات تمام موضوعات مطرح شده
• اثبات تمام توضیحات مدیریت
• آزمون کامل صحت اطلاعات
• انجام حسابرسی صورتهای مالی

اما اگر حسابرس متوجه شود اطلاعات ارائه شده نادرست، ناقص یا گمراه کننده است، باید موضوع را جدی بررسی کند.

اگر اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت ناقص یا نادرست باشد چه می شود؟

اگر حسابرس متوجه شود اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت نادرست، ناقص یا گمراه کننده است، باید ضرورت انجام روشهای بیشتر را ارزیابی کند و از مدیریت بخواهد اطلاعات اضافی لازم را ارائه کند.

اگر مدیریت از ارائه اطلاعات مورد نیاز خودداری کند، حسابرس باید با اعلام دلایل، از انجام کار کناره گیری کند.

این موضوع یکی از کنترلهای مهم استاندارد برای جلوگیری از تهیه اطلاعات مالی گمراه کننده است.

مرور کلی اطلاعات مالی تنظیم شده

اگرچه استاندارد 4410 حسابرسی نیست، اما حسابرس باید اطلاعات مالی تنظیم شده را مرور کلی کند.

هدف این مرور، بررسی مناسب بودن شکل ارائه و شناسایی تحریفهای بدیهی با اهمیت است.

این تحریفها می تواند شامل موارد زیر باشد:

• اشتباه در به کارگیری استانداردهای حسابداری
• افشا نکردن رویه های حسابداری با اهمیت
• افشا نکردن انحرافهای آشکار از استانداردهای حسابداری
• افشا نکردن سایر موضوعات با اهمیتی که حسابرس از آنها آگاه شده است

بنابراین، نبود حسابرسی به معنی بی توجهی کامل به اطلاعات تنظیم شده نیست.

برخورد با تحریف با اهمیت

اگر حسابرس در جریان تنظیم اطلاعات مالی متوجه تحریف با اهمیت شود، باید درباره اصلاح مناسب آن با صاحبکار توافق کند.

اگر اصلاح لازم انجام نشود و اطلاعات مالی همچنان گمراه کننده به نظر برسد، حسابرس باید از ادامه کار خودداری کند.

قرارداد تنظیم اطلاعات مالی

قبل از شروع کار، شرایط قرارداد باید به صورت روشن مشخص شود.

موارد مهم قرارداد می تواند شامل موارد زیر باشد:

• نوع و ماهیت کار
• هدف تنظیم اطلاعات مالی
• اطلاعاتی که مدیریت باید ارائه کند
• مسئولیت مدیریت
• مبنای حسابداری
• شکل اطلاعات مالی
• استفاده کنندگان مورد نظر
• شکل گزارش حسابرس
• تصریح به اینکه کار، حسابرسی یا بررسی اجمالی نیست
• تصریح به نبود اطمینان نسبت به اطلاعات تنظیم شده

تنظیم قرارداد روشن از برداشتهای نادرست درباره دامنه کار و مسئولیتهای حسابرس جلوگیری می کند.

برنامه ریزی در استاندارد 4410

حسابرس باید کار را به گونه ای برنامه ریزی کند که اجرای موثر آن امکان پذیر باشد.

برنامه ریزی باید متناسب با:

• ماهیت کار
• حجم اطلاعات
• نوع فعالیت واحد اقتصادی
• مبنای حسابداری
• هدف تهیه اطلاعات
• شکل اطلاعات مورد انتظار

باشد.

مستندسازی در استاندارد 4410

حسابرس باید موضوعات با اهمیتی را که برای فراهم کردن شواهد لازم جهت انجام کار طبق استاندارد و شرایط قرارداد ضروری هستند، مستند کند.

مستندسازی مناسب کمک می کند مشخص باشد:

• چه اطلاعاتی دریافت شده است.
• چه اقداماتی انجام شده است.
• چه موضوعات با اهمیتی شناسایی شده است.
• اطلاعات مالی چگونه تنظیم شده است.
• چه مواردی در گزارش منعکس شده است.

شناخت واحد اقتصادی

برای تنظیم مناسب اطلاعات مالی، حسابرس باید شناخت کلی از فعالیت واحد اقتصادی به دست آورد.

این شناخت می تواند شامل موارد زیر باشد:

• نوع فعالیت
• معاملات اصلی
• رویدادهای مالی
• دفاتر و مدارک حسابداری
• مبنای حسابداری
• رویه های حسابداری
• ویژگیهای صنعت مربوط

این شناخت به حسابرس کمک می کند اطلاعات دریافت شده را در قالب مناسب تنظیم کند.

مبنای حسابداری در تنظیم اطلاعات مالی

اطلاعات مالی باید بر اساس مبنای حسابداری مشخص تنظیم شوند.

برای مثال، بسته به شرایط قرارداد ممکن است اطلاعات بر اساس استانداردهای حسابداری مربوط یا مبنای حسابداری مشخص دیگری تهیه شود.

اگر انحراف آشکار با اهمیت از استانداردهای حسابداری وجود داشته باشد، این موضوع باید در اطلاعات مالی و گزارش مربوط منعکس شود.

آیا استاندارد 4410 برای کشف تقلب مناسب است؟

خیر.

تنظیم اطلاعات مالی به گونه ای طراحی نشده است که بتوان از آن برای کشف و افشای اشتباهات، اعمال غیرقانونی یا تخلفاتی مانند تقلب و اختلاس اتکا کرد.

بنابراین، نباید از انجام خدمات تنظیم اطلاعات مالی انتظار داشت که جایگزین حسابرسی یا رسیدگی اختصاصی به تقلب شود.

البته اگر حسابرس در جریان کار با چنین مواردی مواجه شود، موضوع را طبق شرایط کار و الزامات حرفه ای پیگیری خواهد کرد.

گزارش تنظیم اطلاعات مالی

حسابرس در تمام مواردی که اطلاعات مالی را تنظیم می کند، باید گزارشی درباره این کار صادر کند.

گزارش باید شامل اطلاعاتی مانند موارد زیر باشد:

• عنوان گزارش
• مخاطب
• اشاره به انجام کار طبق استاندارد تنظیم اطلاعات مالی
• اشاره به عدم استقلال حسابرس، در صورت وجود
• مشخص کردن اطلاعات مالی تنظیم شده
• تصریح به اینکه اطلاعات بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت تنظیم شده است
• تصریح به مسئولیت مدیریت
• تصریح به اینکه کار حسابرسی یا بررسی اجمالی نیست
• تصریح به اینکه اطمینانی نسبت به اطلاعات اظهار نشده است
• اشاره به انحرافهای آشکار با اهمیت از استانداردهای حسابداری
• تاریخ گزارش
• نشانی حسابرس
• امضای حسابرس

مهر «حسابرسی نشده» روی اطلاعات مالی

یکی از نکات مشخص استاندارد 4410 این است که تمام صفحات اطلاعات مالی تنظیم شده توسط حسابرس باید با عبارت «حسابرسی نشده» یا «تنظیم شده بدون حسابرسی یا بررسی اجمالی» مشخص شوند.

هدف این الزام، جلوگیری از اشتباه گرفتن اطلاعات تنظیم شده با صورتهای مالی حسابرسی شده است.

مثال کاربردی استاندارد 4410

فرض کنید یک شرکت برای ارائه اطلاعات مالی به بانک، از حسابرس می خواهد صورتهای مالی آن را تنظیم کند.

مدیریت شرکت اطلاعاتی مانند:

• تراز آزمایشی
• دفاتر حسابداری
• اطلاعات فروش
• اطلاعات هزینه ها
• اطلاعات داراییها و بدهیها
• اسناد و مدارک حسابداری

را در اختیار حسابرس قرار می دهد.

حسابرس با استفاده از دانش حسابداری، اطلاعات را طبقه بندی و تلخیص کرده و صورتهای مالی را تنظیم می کند.

اما این کار به معنی حسابرسی صورتهای مالی نیست.

بنابراین، حسابرس در گزارش خود تصریح می کند که:

اطلاعات مالی بر اساس اطلاعات ارائه شده توسط مدیریت تنظیم شده و این کار حسابرسی یا بررسی اجمالی نیست و اطمینانی نسبت به اطلاعات اظهار نمی شود.

نمونه مسیر اجرای استاندارد 4410

تفاوت استاندارد 4410 با استاندارد 3400

این دو استاندارد نیز نباید با یکدیگر اشتباه شوند.

اهمیت استاندارد 4410 برای شرکتها

استاندارد 4410 برای واحدهایی که به تنظیم حرفه ای اطلاعات مالی نیاز دارند، کاربرد دارد.

برخی مزایای آن عبارت اند از:

• استفاده از تخصص حسابداری حسابرس
• طبقه بندی منظم اطلاعات مالی
• ارائه اطلاعات در قالب قابل فهم
• مشخص شدن مسئولیت مدیریت
• کاهش ابهام درباره ماهیت خدمت
• جلوگیری از اشتباه گرفتن اطلاعات تنظیم شده با اطلاعات حسابرسی شده
• ایجاد چارچوب مشخص برای گزارش تنظیم اطلاعات مالی

اشتباهات رایج درباره استاندارد 4410

اشتباه اول: تنظیم اطلاعات مالی همان حسابرسی است

خیر. در تنظیم اطلاعات مالی، حسابرس اطمینان نسبت به اطلاعات ارائه نمی کند.

اشتباه دوم: حسابرس مسئول صحت تمام اطلاعات است

مسئولیت دقیق و کامل بودن اطلاعات ارائه شده و مسئولیت اطلاعات مالی با مدیریت واحد اقتصادی است.

اشتباه سوم: 4410 برای کشف تقلب طراحی شده است

خیر. این خدمت برای کشف و افشای تقلب یا تخلفات طراحی نشده است.

اشتباه چهارم: استقلال همیشه برای 4410 الزامی است

طبق متن این استاندارد، استقلال برای انعقاد قرارداد تنظیم اطلاعات مالی الزامی نیست؛ اما در صورت نبود استقلال، موضوع باید در گزارش منعکس شود.

اشتباه پنجم: اطلاعات تنظیم شده را می توان مانند صورتهای مالی حسابرسی شده استفاده کرد

خیر. اطلاعات تنظیم شده باید به شکلی مشخص شود که با صورتهای مالی حسابرسی شده اشتباه نشود.

چک لیست استاندارد 4410

جمع بندی

استاندارد 4410 با عنوان «تنظیم اطلاعات مالی» چارچوبی برای ارائه خدماتی است که در آن حسابرس با استفاده از دانش و تخصص حسابداری، اطلاعات مالی ارائه شده توسط واحد اقتصادی را گردآوری، طبقه بندی و تلخیص می کند.

در این خدمت، حسابرس صورتهای مالی را مانند یک حسابرسی کامل آزمون نمی کند و اظهارنظر یا اطمینان نسبت به اطلاعات مالی تنظیم شده ارائه نمی دهد.

مسئولیت دقیق و کامل بودن اطلاعات اولیه و مسئولیت اطلاعات مالی تنظیم شده با مدیریت واحد اقتصادی است.

حسابرس نیز باید شناخت کلی لازم از فعالیت واحد اقتصادی و مبنای حسابداری به دست آورد، اطلاعات را تنظیم کند، مرور کلی انجام دهد و موارد با اهمیت را طبق الزامات استاندارد در اطلاعات و گزارش مربوط منعکس کند.

همچنین تمام صفحات اطلاعات مالی تنظیم شده باید با عبارت «حسابرسی نشده» یا «تنظیم شده بدون حسابرسی یا بررسی اجمالی» مشخص شوند تا ماهیت واقعی این خدمت برای استفاده کنندگان روشن باشد.

سوالات متداول استاندارد حسابرسی 4410

استاندارد حسابرسی 4410 درباره چیست؟

استاندارد 4410 درباره تنظیم اطلاعات مالی از طریق گردآوری، طبقه بندی و تلخیص اطلاعات ارائه شده توسط واحد اقتصادی است.

آیا استاندارد 4410 یک حسابرسی است؟

خیر. تنظیم اطلاعات مالی حسابرسی یا بررسی اجمالی نیست و حسابرس نسبت به اطلاعات تنظیم شده اطمینان اظهار نمی کند.

مسئولیت اطلاعات مالی تنظیم شده با چه کسی است؟

مسئولیت اطلاعات مالی و دقیق و کامل بودن اطلاعات ارائه شده برای تنظیم، با مدیریت واحد اقتصادی است.

آیا حسابرس باید تمام اطلاعات را آزمون کند؟

خیر. حسابرس در تنظیم اطلاعات مالی معمولا ملزم به انجام آزمونهای حسابرسی کامل نیست.

آیا استاندارد 4410 برای کشف تقلب مناسب است؟

خیر. تنظیم اطلاعات مالی برای کشف و افشای تقلب، اختلاس و سایر تخلفات طراحی نشده است.

آیا استقلال حسابرس در استاندارد 4410 الزامی است؟

طبق متن استاندارد، استقلال برای انعقاد قرارداد تنظیم اطلاعات مالی الزامی نیست؛ اما در صورت نبود استقلال، موضوع باید در گزارش حسابرس منعکس شود.

آیا برای تنظیم اطلاعات مالی گزارش صادر می شود؟

بله. حسابرس در تمام مواردی که اطلاعات مالی را تنظیم می کند باید گزارشی درباره کار انجام شده صادر کند.

چرا روی اطلاعات تنظیم شده عبارت «حسابرسی نشده» درج می شود؟

برای اینکه استفاده کنندگان آن را با صورتهای مالی حسابرسی شده اشتباه نگیرند و سطح اطمینان ارائه شده درباره اطلاعات برای آنها روشن باشد.

معرفی رسا CRM

رسا CRM با ارائه راهکارهای نرم افزاری برای مدیریت اطلاعات و فرآیندهای سازمانی، به کسب و کارها کمک می کند اطلاعات مالی، عملیاتی و مدیریتی خود را منظم تر و یکپارچه تر مدیریت کنند.

دسترسی منظم به اطلاعات و سوابق مالی می تواند فرآیند تهیه گزارشهای مدیریتی و تصمیم گیری مالی را ساده تر کند.

برای آشنایی بیشتر با راهکارهای رسا CRM می توانید به وب سایت crmrasa.com مراجعه کنید.