بلاگ
ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم چیست؟ متن کامل + تبصره ها
ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم چیست؟ متن کامل + تبصره ها
ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم یکی از مواد مهم در ابتدای این قانون است که اشخاص و نهادهایی را مشخص می کند که طبق شرایط تعیین شده، مشمول پرداخت مالیات های موضوع قانون مالیات های مستقیم نیستند. این ماده در کنار ماده ۱، نقش مهمی در مشخص کردن محدوده اشخاص مشمول و غیرمشمول مالیات دارد.
در این مطلب از رسا CRM، متن ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم را به همراه بندها و تبصره های آن بررسی می کنیم و سپس مفهوم هر بخش را به زبان ساده توضیح می دهیم.
متن ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم
بر اساس ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم:
«اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات های موضوع این قانون نمی باشند.»
بند ۱ ماده ۲؛ وزارتخانه ها و موسسات دولتی
۱- وزارتخانه ها و موسسات دولتی؛
این بند، وزارتخانه ها و موسسات دولتی را در گروه اشخاصی قرار می دهد که مشمول پرداخت مالیات های موضوع قانون مالیات های مستقیم نیستند.
بند ۲ ماده ۲؛ دستگاه های دارای بودجه دولتی
۲- دستگاه هایی که بودجه آنها وسیله دولت تامین می شود.
بنابراین دستگاه هایی که بودجه آنها توسط دولت تامین می شود، در محدوده حکم این ماده قرار می گیرند.
بند ۳ ماده ۲؛ شهرداری ها و دهیاری ها
۳- شهرداری ها و دهیاری ها.
عبارت «و دهیاری ها» در سال ۱۳۹۸ به بند ۳ ماده ۲ اضافه شد. همچنین برای این موضوع یک تبصره نیز به بند ۳ الحاق شد.
تبصره بند ۳ ماده ۲
«اعمال این ماده از زمان تاسیس دهیاری های کشور می باشد. مالیات هایی که قبل از لازم الاجراء شدن این قانون به دهیاری ها تعلق گرفته و اخذ شده است، مشمول معافیت این قانون نمی شود.»
بنابراین این تبصره از نظر زمانی اهمیت دارد و مشخص می کند که حکم مربوط به دهیاری ها نسبت به مالیات هایی که پیش از لازم الاجرا شدن قانون تعلق گرفته و دریافت شده اند، قابل اعمال نیست.
بند ۴ ماده ۲؛ بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی
۴- بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافیت از طرف حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری.
این بند در سال ۱۳۹۴ به ماده ۲ اضافه شده است. بنابراین برای قرار گرفتن یک بنیاد یا نهاد در این حکم، وجود مجوز معافیت مورد اشاره در قانون اهمیت دارد.
تبصره ۱ ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم
متن تبصره ۱ ماده ۲ به این شرح است:
«شرکت هایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آنها متعلق به اشخاص و موسسه های مذکور در بندهای فوق باشد، سهم درآمد یا سود آنها مشمول حکم این ماده نخواهد بود. حکم این تبصره مانع استفاده شرکت های مزبور از معافیت های مقرر در این قانون، حسب مورد، نیست.»
تبصره ۱ به زبان ساده
این تبصره یک نکته بسیار مهم دارد: اگر تمام یا بخشی از سرمایه یک شرکت متعلق به اشخاص یا موسسات موضوع ماده ۲ باشد، درآمد یا سود آن شرکت صرفا به دلیل این مالکیت، از مالیات معاف نمی شود.
البته این حکم مانع آن نیست که شرکت در صورت داشتن شرایط قانونی، از سایر معافیت های مقرر در قانون مالیات های مستقیم استفاده کند.
بنابراین مالکیت یک نهاد یا موسسه معاف بر یک شرکت، به خودی خود باعث معافیت مالیاتی آن شرکت نمی شود.
تبصره ۲ ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم
متن تبصره ۲ ماده ۲ به این شرح است:
«درآمدهای حاصل از فعالیت های اقتصادی از قبیل فعالیت های صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی و سایر فعالیت های تولیدی برای اشخاص موضوع این ماده، که به نحوی غیر از طریق شرکت نیز تحصیل می شود، در هر مورد به طور جداگانه به نرخ مذکور در ماده (۱۰۵) این قانون مشمول مالیات خواهد بود.»
ادامه حکم این تبصره نیز مقرر می کند:
«مسئولان اداره امور در این گونه موارد نسبت به سهم فعالیت مذکور مکلف به انجام دادن تکالیف مربوط طبق مقررات این قانون خواهند بود. در غیر این صورت نسبت به پرداخت مالیات متعلق با مودی مسئولیت تضامنی خواهند داشت.»
تبصره ۲ به زبان ساده
این تبصره نشان می دهد که معافیت ماده ۲ را نمی توان به صورت مطلق به فعالیت های اقتصادی اشخاص و نهادهای موضوع ماده تعمیم داد.
اگر اشخاص موضوع ماده ۲ از طریق فعالیت های اقتصادی مانند فعالیت صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی یا سایر فعالیت های تولیدی درآمدی به دست آورند، در شرایط مقرر، درآمد حاصل از این فعالیت ها به طور جداگانه مشمول مالیات خواهد شد.
همچنین مسئولان اداره امور مربوط به این فعالیت ها موظف به انجام تکالیف قانونی هستند و در صورت رعایت نکردن مقررات، ممکن است مسئولیت تضامنی نسبت به مالیات متعلق ایجاد شود.
تبصره ۳ ماده ۲
تبصره ۳ ماده ۲ حذف شده است. بنابراین این تبصره در نسخه جاری قانون، حکم اجرایی ندارد.
ممکن است در برخی منابع قدیمی متن تبصره ۳ را مشاهده کنید، اما در محتوای به روز قانون باید وضعیت حذف شدن آن نیز ذکر شود تا مخاطب تصور نکند متن قدیمی همچنان لازم الاجرا است.
چه اشخاصی طبق ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم مشمول مالیات نیستند؟
به طور خلاصه، ماده ۲ چهار گروه اصلی را در بر می گیرد:
- وزارتخانه ها و موسسات دولتی
- دستگاه هایی که بودجه آنها توسط دولت تامین می شود
- شهرداری ها و دهیاری ها
- بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافیت از طرف حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری
البته باید توجه داشت که غیرمشمول بودن از مالیات های موضوع این قانون به معنای معافیت مطلق از تمام انواع مالیات و تمام فعالیت های اقتصادی نیست و باید شرایط ماده، تبصره ها و سایر مقررات مرتبط بررسی شود.
آیا شرکت های متعلق به نهادهای معاف نیز معاف هستند؟
خیر.
یکی از مهم ترین نکات ماده ۲ در تبصره ۱ آمده است. اگر تمام یا بخشی از سرمایه یک شرکت متعلق به اشخاص یا موسسات موضوع ماده ۲ باشد، درآمد یا سود آن شرکت صرفا به دلیل این مالکیت مشمول حکم معافیت ماده ۲ نمی شود.
بنابراین برای بررسی وضعیت مالیاتی شرکت باید شرایط خود شرکت و مقررات مربوط به فعالیت آن نیز بررسی شود.
آیا فعالیت اقتصادی اشخاص موضوع ماده ۲ مشمول مالیات می شود؟
بر اساس تبصره ۲ ماده ۲، درآمد حاصل از برخی فعالیت های اقتصادی مانند فعالیت های صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی و سایر فعالیت های تولیدی، در شرایط مقرر می تواند مشمول مالیات شود.
به همین دلیل نمی توان صرفا با استناد به ماده ۲ نتیجه گرفت که تمام درآمدهای یک شخص یا نهاد موضوع این ماده از مالیات معاف است.
تفاوت ماده ۱ و ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم
ماده ۱ و ماده ۲ در کنار یکدیگر چارچوب اولیه اشخاص مشمول قانون مالیات های مستقیم را مشخص می کنند.
ماده ۱ گروه هایی از اشخاص را معرفی می کند که مشمول پرداخت مالیات هستند.
ماده ۲ اشخاص و نهادهایی را معرفی می کند که طبق شرایط مقرر در قانون، مشمول مالیات های موضوع قانون مالیات های مستقیم نیستند.
به همین دلیل مطالعه این دو ماده در ابتدای بررسی قانون مالیات های مستقیم اهمیت زیادی دارد.
چرا ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم اهمیت دارد؟
ماده ۲ می تواند برای مدیران، حسابداران، کارشناسان مالیاتی و مسئولان مالی سازمان ها اهمیت زیادی داشته باشد؛ زیرا مشخص می کند برخی اشخاص و نهادها تحت شرایط تعیین شده، مشمول مالیات های موضوع قانون مالیات های مستقیم نیستند.
از طرف دیگر، تبصره های این ماده نشان می دهند که این حکم را نباید بدون بررسی شرایط، به شرکت های وابسته یا فعالیت های اقتصادی مختلف تعمیم داد.
بنابراین برای تشخیص وضعیت مالیاتی یک مجموعه باید علاوه بر ماده ۲، نوع شخصیت حقوقی، نوع فعالیت، درآمد و سایر مقررات مرتبط نیز بررسی شود.
سوالات متداول درباره ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم
ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم درباره چیست؟
ماده ۲ اشخاص و نهادهایی را مشخص می کند که طبق شرایط مقرر، مشمول پرداخت مالیات های موضوع قانون مالیات های مستقیم نیستند.
ماده ۲ چند بند دارد؟
ماده ۲ در نسخه فعلی دارای چهار بند است که وزارتخانه ها و موسسات دولتی، دستگاه های دارای بودجه دولتی، شهرداری ها و دهیاری ها و بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافیت را در بر می گیرد.
ماده ۲ چند تبصره دارد؟
ماده ۲ دارای تبصره مربوط به دهیاری ها، تبصره ۱ و تبصره ۲ است و تبصره ۳ آن حذف شده است.
آیا شرکت های متعلق به نهادهای موضوع ماده ۲ از مالیات معاف هستند؟
خیر. صرف تعلق تمام یا بخشی از سرمایه شرکت به اشخاص یا موسسات موضوع ماده ۲، موجب معافیت درآمد یا سود شرکت از مالیات نمی شود.
آیا درآمد فعالیت های اقتصادی نهادهای موضوع ماده ۲ مشمول مالیات می شود؟
طبق تبصره ۲ ماده ۲، درآمدهای حاصل از فعالیت های اقتصادی مشخص، در شرایط مقرر قانونی، می تواند مشمول مالیات شود.
درباره رسا CRM؛ مدیریت منظم تر ارتباطات سازمانی
مدیریت امور مالی و مالیاتی در یک سازمان تنها به شناخت قوانین محدود نمی شود. زمانی که یک مجموعه با مشتریان، درخواست ها، کارکنان و فرآیندهای مختلف سر و کار دارد، داشتن یک سیستم منظم برای ثبت و پیگیری اطلاعات نیز اهمیت زیادی پیدا می کند.
رسا CRM با ارائه سامانه رسا به سازمان ها کمک می کند ارتباط میان مجموعه و مشتریان خود را در یک بستر منظم مدیریت کنند. ثبت درخواست ها، پیگیری امور، مدیریت ارتباط با مخاطبان و ساماندهی فرآیند پاسخگویی از جمله قابلیت هایی هستند که می توانند به نظم بیشتر ارتباطات سازمانی کمک کنند.
همان طور که در امور مالیاتی، شناخت دقیق قوانین و تبصره ها به تصمیم گیری درست تر کمک می کند، در مدیریت ارتباط با مشتری نیز ثبت و پیگیری منظم اطلاعات باعث می شود درخواست ها کمتر فراموش شوند و فرآیند پاسخگویی با نظم بیشتری انجام شود.
اگر مجموعه شما به دنبال راهکاری برای مدیریت حرفه ای ارتباط با مشتریان، ثبت و پیگیری درخواست ها و ساماندهی ارتباطات سازمانی است، برای آشنایی بیشتر با سامانه رسا با شماره 09108623698 تماس بگیرید.
جمع بندی
ماده ۲ قانون مالیات های مستقیم، اشخاص و نهادهایی را مشخص می کند که طبق شرایط مقرر در قانون، مشمول پرداخت مالیات های موضوع قانون مالیات های مستقیم نیستند. وزارتخانه ها و موسسات دولتی، دستگاه های دارای بودجه دولتی، شهرداری ها و دهیاری ها و برخی بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی در این ماده مورد اشاره قرار گرفته اند.
با این حال، تبصره های ماده ۲ نشان می دهند که این حکم نباید به صورت مطلق تفسیر شود. درآمد شرکت های متعلق به این اشخاص و همچنین درآمد حاصل از برخی فعالیت های اقتصادی، مطابق شرایط قانونی می تواند مشمول مالیات باشد.
در ادامه این مجموعه، مواد قانون مالیات های مستقیم را به همراه تمام بندها، تبصره ها و اصلاحات مهم بررسی خواهیم کرد تا مخاطب بتواند یک مرجع منظم و قابل استفاده برای مطالعه قانون در اختیار داشته باشد.