ماده 38 قانون مالیات های مستقیم؛ مالیات نذر، وصیت، وقف و حبس

ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم؛ مالیات اموال ناشی از نذر، وصیت، وقف و حبس

ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم یکی از مواد فصل مالیات بر ارث است که نحوه برخورد مالیاتی با اموالی را که از طریق نذر یا وصیت منتقل می شوند مشخص می کند.

این ماده همچنین درباره منافع اموالی که موضوع وقف یا حبس قرار گرفته اند و منافع مالی ناشی از نذر یا وصیت نیز مقرراتی را تعیین کرده است.

بر اساس ماده ۳۸، نوع انتقال مال و اینکه مال به ورثه یا شخص دیگری منتقل شود، در نحوه محاسبه مالیات اهمیت دارد. همچنین در مورد وصیت، زمانی مالیات مربوط به مال مورد وصیت مطرح می شود که وصیت با فوت وصیت کننده قطعی شده باشد.

وضعیت ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳۸ حذف نشده و معتبر است.

متن فعلی این ماده در اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مصوب ۳۱ تیر ۱۳۹۴ جایگزین متن قبلی ماده ۳۸ شده است. بنابراین در این مقاله باید متن اصلاحی ماده ۳۸ مبنای بررسی قرار گیرد و متن قدیمی آن با متن فعلی مخلوط نشود.

متن ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳۸ – اموالی که به موجب نذر یا وصیت حسب مورد به وراث منتقل می شود به نرخ مذکور در ماده (۱۷) این قانون و در صورتی که به غیر وراث به استثنای اشخاص مذکور در بند (۳) ماده (۲۴) این قانون، منتقل شود مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی خواهد بود. در مواردی که منافع مالی، مورد نذر یا وصیت باشد و همچنین منافع مالی که مورد وقف و حبس است، اشخاص منتفع از منافع به استثنای اشخاص مذکور در بند (۳) ماده (۲۴) این قانون نسبت به منافع هر سال مشمول مالیات بر درآمد خواهند بود.

تبصره ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم

تبصره – مال مورد وصیت وقتی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.

ماده ۳۸ به زبان ساده

ماده ۳۸ در واقع می خواهد مشخص کند وقتی مالی از طریق نذر یا وصیت منتقل می شود، چه نوع مالیاتی باید برای آن در نظر گرفته شود.

اگر مال مورد نذر یا وصیت به وراث منتقل شود، مالیات آن مطابق نرخ مقرر در ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم محاسبه می شود.

اما اگر مال مورد نذر یا وصیت به شخصی غیر از وراث منتقل شود، اصل انتقال در چارچوب مقررات مالیات بر درآمد اتفاقی بررسی می شود؛ البته اشخاصی که در بند ۳ ماده ۲۴ قرار دارند از این حکم مستثنی هستند.

همچنین اگر به جای خود مال، منافع مال موضوع نذر یا وصیت باشد، شخصی که از این منافع استفاده می کند، در هر سال نسبت به منافع دریافت شده مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود.

همین قاعده درباره منافع اموالی که موضوع وقف یا حبس هستند نیز مطرح شده است.

مالیات مال مورد نذر چگونه محاسبه می شود؟

برای تشخیص مالیات مال مورد نذر باید ابتدا مشخص شود مال مورد نذر به چه شخصی منتقل شده است.

اگر مال به وراث منتقل شود، نرخ مالیاتی ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم ملاک قرار می گیرد.

اگر مال به شخصی غیر از وراث منتقل شود، در صورت وجود شرایط قانونی، موضوع مشمول مقررات مالیات بر درآمد اتفاقی خواهد بود.

بنابراین در ماده ۳۸، نوع دریافت کننده مال نقش مهمی در تعیین مقررات مالیاتی دارد.

مالیات مال مورد وصیت چگونه است؟

ماده ۳۸ برای مال مورد وصیت نیز تفاوت میان انتقال به وراث و انتقال به غیر وراث را در نظر گرفته است.

در صورتی که مال مورد وصیت به وراث منتقل شود، نرخ مقرر در ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم مورد توجه قرار می گیرد.

اما اگر مال مورد وصیت به شخصی غیر از وراث منتقل شود، با رعایت استثنای مقرر در بند ۳ ماده ۲۴، انتقال می تواند مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی باشد.

چه زمانی وصیت از نظر مالیاتی قطعی می شود؟

یکی از نکات مهم ماده ۳۸ در تبصره آن بیان شده است.

طبق این تبصره، مال مورد وصیت زمانی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.

بنابراین صرف وجود یک وصیت نامه به تنهایی به معنای تحقق قطعی مالیات مربوط به مال مورد وصیت نیست و تحقق حکم مالیاتی مورد نظر ماده، به قطعی شدن وصیت با فوت موصی ارتباط دارد.

مالیات منافع مال مورد نذر یا وصیت

گاهی ممکن است خود مال موضوع نذر یا وصیت قرار نگیرد و فقط منافع آن مال موضوع نذر یا وصیت باشد.

برای مثال، ممکن است شخصی منافع یک ملک را برای مدت مشخصی به شخص یا مجموعه ای اختصاص دهد.

در چنین شرایطی، ماده ۳۸ مقرر کرده است که شخص منتفع از منافع، نسبت به منافع هر سال مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود؛ البته اشخاصی که در بند ۳ ماده ۲۴ قانون قرار دارند از این حکم مستثنی شده اند.

مالیات منافع اموال وقفی و حبس شده

ماده ۳۸ فقط به نذر و وصیت محدود نمی شود.

بر اساس این ماده، منافع مالی که موضوع وقف یا حبس هستند نیز از نظر مالیاتی مورد توجه قرار گرفته اند.

اشخاصی که از منافع این اموال استفاده می کنند، با رعایت استثنای مقرر در ماده، نسبت به منافع هر سال مشمول مالیات بر درآمد خواهند بود.

در نتیجه، در بررسی مالیاتی یک مال وقفی یا حبس شده باید میان خود مال و منافع حاصل از آن تفاوت قائل شد.

تفاوت انتقال مال و انتقال منافع در ماده ۳۸

یکی از نکات مهم ماده ۳۸، تفاوت میان انتقال خود مال و برخورداری از منافع آن است.

مبنای این تفکیک، متن فعلی ماده ۳۸ و تبصره آن است.

ارتباط ماده ۳۸ با ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳۸ در بخشی از خود به ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم ارجاع می دهد.

در صورتی که مال مورد نذر یا وصیت به وراث منتقل شود، نرخ مقرر در ماده ۱۷ برای آن مورد توجه قرار می گیرد.

به همین دلیل، برای بررسی دقیق مالیات اموال منتقل شده از طریق نذر یا وصیت به وراث، مطالعه ماده ۱۷ در کنار ماده ۳۸ اهمیت دارد.

ارتباط ماده 38 با ماده ۲۴ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳۸ همچنین به بند ۳ ماده ۲۴ اشاره می کند.

بنابراین برخی اشخاصی که در بند ۳ ماده ۲۴ قانون قرار دارند، از احکام مالیاتی ذکر شده در ماده ۳۸ در موارد مقرر مستثنی هستند.

در نتیجه، هنگام بررسی مالیات نذر، وصیت، وقف یا حبس، باید مقررات ماده ۲۴ نیز در کنار ماده ۳۸ بررسی شود.

ماده 38 چند تبصره دارد؟

ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم دارای یک تبصره است.

این تبصره درباره زمان مشمولیت مالیاتی مال مورد وصیت است و مقرر می کند که مال مورد وصیت زمانی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.

نکات مهم ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم

1. ماده ۳۸ حذف نشده و در حال حاضر در مجموعه قانون مالیات های مستقیم قرار دارد.
2. متن فعلی ماده ۳۸ در اصلاحیه ۳۱ تیر ۱۳۹۴ جایگزین متن قبلی شده است.
3. ماده ۳۸ درباره اموالی است که از طریق نذر یا وصیت منتقل می شوند.
4. در صورت انتقال مال مورد نذر یا وصیت به وراث، نرخ ماده ۱۷ مورد توجه قرار می گیرد.
5. انتقال مال مورد نذر یا وصیت به غیر وراث، با رعایت استثنای بند ۳ ماده ۲۴، مشمول مقررات مالیات بر درآمد اتفاقی است.
6. منافع مالی مورد نذر یا وصیت، برای شخص منتفع نسبت به منافع هر سال مشمول مالیات بر درآمد است.
7. منافع اموال موضوع وقف و حبس نیز در شرایط مقرر مشمول مالیات بر درآمد است.
8. طبق تبصره ماده ۳۸، مال مورد وصیت زمانی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.
9. ماده ۳۸ دارای یک تبصره است.
10. برای درک کامل این ماده، توجه به مواد ۱۷ و ۲۴ قانون مالیات های مستقیم نیز اهمیت دارد.

خلاصه ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم

سوالات متداول درباره ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم

ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم درباره چیست؟

ماده ۳۸ درباره نحوه برخورد مالیاتی با اموالی است که به موجب نذر یا وصیت منتقل می شوند و همچنین درباره مالیات منافع اموال موضوع نذر، وصیت، وقف و حبس است.

اگر مال مورد وصیت به ورثه منتقل شود، چه مالیاتی دارد؟

طبق ماده ۳۸، در صورتی که مال مورد وصیت به وراث منتقل شود، نرخ مقرر در ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم ملاک قرار می گیرد.

اگر مال مورد وصیت به فردی غیر از وراث منتقل شود چه می شود؟

در صورتی که انتقال به غیر وراث باشد، با رعایت استثنای اشخاص مذکور در بند ۳ ماده ۲۴، موضوع مشمول مقررات مالیات بر درآمد اتفاقی خواهد بود.

آیا منافع مال وقفی مشمول مالیات است؟

طبق ماده ۳۸، اشخاص منتفع از منافع مال وقفی، با رعایت استثنای مقرر در قانون، نسبت به منافع هر سال مشمول مالیات بر درآمد خواهند بود.

وصیت از چه زمانی از نظر مالیاتی قطعی می شود؟

طبق تبصره ماده ۳۸، مال مورد وصیت زمانی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.

ماده ۳۸ چند تبصره دارد؟

ماده ۳۸ دارای یک تبصره است.

آیا ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم اصلاح شده است؟

بله. متن فعلی ماده ۳۸ به موجب اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مصوب ۳۱ تیر ۱۳۹۴ جایگزین متن قبلی شده است.

درباره رسا سی آر ام

در مسائل مالی و اداری، ثبت دقیق اطلاعات، مشخص بودن فرآیندها و پیگیری به موقع امور اهمیت زیادی دارد. همان طور که در ماده ۳۸ برای انواع انتقال و منافع مالی، قواعد و مسیرهای مشخصی تعیین شده است، در سازمان ها نیز مدیریت ارتباط با مشتریان نیازمند نظم، ثبت اطلاعات و پیگیری مستمر است.

رسا سی آر ام (Rasa CRM) با ارائه سامانه رسا به سازمان ها کمک می کند درخواست ها و ارتباطات مشتریان را در یک بستر منظم مدیریت کنند.

با استفاده از سامانه رسا، درخواست های مشتریان می توانند ثبت و دسته بندی شوند، به واحد مربوط ارجاع داده شوند و وضعیت آنها تا زمان پاسخگویی و پیگیری نهایی قابل مدیریت باشد.

وقتی اطلاعات ارتباط با مشتریان در یک سیستم منظم ثبت شود، سازمان دید بهتری نسبت به درخواست ها، سوابق ارتباطی و روند پاسخگویی خواهد داشت و مدیریت فرآیندهای ارتباط با مشتری نیز ساده تر می شود.

اگر به دنبال راهکاری برای مدیریت بهتر درخواست های مشتریان، ساماندهی ارتباطات سازمانی و افزایش سرعت پاسخگویی هستید، می توانید برای آشنایی بیشتر با سامانه رسا با شماره 09108623698 تماس بگیرید.

جمع بندی

ماده ۳۸ قانون مالیات های مستقیم، نحوه برخورد مالیاتی با اموالی را که از طریق نذر یا وصیت منتقل می شوند مشخص کرده است.

در صورتی که مال مورد نذر یا وصیت به وراث منتقل شود، نرخ مقرر در ماده ۱۷ ملاک قرار می گیرد و اگر مال به غیر وراث منتقل شود، با رعایت استثناهای قانونی، موضوع در چارچوب مالیات بر درآمد اتفاقی بررسی می شود.

همچنین منافع اموال مورد نذر، وصیت، وقف و حبس در شرایط مقرر برای شخص منتفع مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود.

تبصره ماده ۳۸ نیز تاکید می کند که مال مورد وصیت زمانی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت با فوت موصی قطعی شده باشد.