بلاگ
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم؛ مالیات بر ارث و نرخ مالیات انواع دارایی
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم؛ مالیات بر ارث
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم یکی از مهم ترین مواد قانونی در زمینه مالیات بر ارث است. این ماده مشخص می کند اموال و دارایی هایی که پس از فوت شخص به وراث منتقل می شوند، در چه مواردی و با چه نرخ هایی مشمول مالیات بر ارث خواهند بود.
ماده ۱۷ در اصلاحات قانون مالیات های مستقیم مصوب ۳۱ تیر ۱۳۹۴ تغییر کرد و متن جدید آن برای متوفیانی که از تاریخ ۱ فروردین ۱۳۹۵ به بعد فوت کرده اند، مبنای محاسبه مالیات بر ارث قرار گرفت. همچنین نرخ مالیات بسته به نوع دارایی و طبقه وراث متفاوت است.
در این مطلب، متن ماده ۱۷، بندها و تبصره های آن را بررسی می کنیم و سپس به زبان ساده توضیح می دهیم که مالیات بر ارث چگونه بر انواع دارایی ها اعمال می شود.
متن ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم
ماده ۱۷ – اموال و دارایی هایی که در نتیجه فوت شخص اعم از فوت واقعی یا فرضی انتقال می یابد، به شرح زیر مشمول مالیات است:
بند ۱ ماده ۱۷
نسبت به سپرده های بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار به استثنای موارد مندرج در بند (۲) این ماده و سودهای متعلق به آنها و همچنین سود سهام و سهم الشرکه تا تاریخ ثبت انتقال به نام وراث یا پرداخت و تحویل به آنها، به نرخ سه درصد (۳ درصد).
بند ۲ ماده ۱۷
نسبت به سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آنها، یک و نیم برابر نرخ های مذکور در تبصره (۱) ماده (۱۴۳) و ماده (۱۴۳ مکرر) این قانون، طبق مقررات مزبور در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث.
بند ۳ ماده ۱۷
نسبت به حق الامتیاز و سایر اموال و حقوق مالی که در بندهای مذکور به آنها تصریح نشده است، به نرخ ده درصد (۱۰ درصد) ارزش روز در تاریخ تحویل یا ثبت انتقال به نام وراث.
بند ۴ ماده ۱۷
نسبت به انواع وسایل نقلیه موتوری، زمینی، دریایی و هوایی، به نرخ دو درصد (۲ درصد) بهای اعلامی توسط سازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث.
بند ۵ ماده ۱۷
نسبت به املاک و حق واگذاری محل، یک و نیم برابر نرخ های مذکور در ماده (۵۹) این قانون، به ماخذ ارزش معاملاتی املاک یا به ماخذ ارزش روز حق واگذاری، حسب مورد، در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث.
بند ۶ ماده ۱۷
نسبت به اموال و دارایی های متعلق به متوفای ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است، پس از کسر مالیات بر ارثی که بابت آن به دولت محل وقوع اموال و دارایی ها پرداخت شده است، به نرخ ده درصد (۱۰ درصد) ارزش ماترک که ماخذ محاسبه مالیات بر ارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است. در صورت عدم شمول مالیات بر ارث در کشور مزبور، مالیات بر اساس ارزش روز انتقال یا تحویل به نام وراث محاسبه می شود.
تبصره های ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم
تبصره ۱ ماده ۱۷
محاسبه و اخذ مالیات بر ارث در مورد متوفیان قبل از لازم الاجرا شدن این قانون، یعنی ۱ فروردین ۱۳۹۵، اعم از اینکه پرونده مالیاتی برای آنها تشکیل شده یا نشده باشد، مشمول حکم این ماده نخواهد بود.
به بیان ساده، اگر تاریخ فوت شخص قبل از ۱ فروردین ۱۳۹۵ باشد، مقررات جدید ماده ۱۷ مبنای محاسبه مالیات بر ارث او قرار نمی گیرد.
تبصره ۲ ماده ۱۷
نرخ های مذکور در این ماده مربوط به وراث طبقه اول است. در صورتی که وراث طبقات دوم و سوم باشند، نرخ های مذکور در این ماده به ترتیب دو برابر و چهار برابر خواهد شد.
بنابراین طبقه وراث یکی از عوامل مهم در تعیین میزان مالیات بر ارث است.
تبصره ۳ ماده ۱۷
در صورتی که متوفی و وراث، تبعه خارجی باشند، اموال و دارایی های متوفی که در ایران واقع است، مشمول مالیات به نرخ وراث طبقه اول خواهد بود.
تبصره ۴ ماده ۱۷
در مواردی که وراث سهم خود از اموال موضوع بندهای (۲)، (۴) و (۵) این ماده را به اشخاص ثالث یا وراث دیگر انتقال دهند، علاوه بر مالیات بر ارث به شرح این فصل، مشمول مالیات طبق مقررات فصل های مربوط نیز خواهند بود.
تبصره ۵ ماده ۱۷
حقوق ناشی از عقود اجاره به شرط تملیک با بانک ها و سایر نهادهای مالی و اعتباری، نسبت به عرصه و اعیان املاک، بر اساس ارزش معاملاتی در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث محاسبه خواهد شد.
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم به زبان ساده
ماده ۱۷ در واقع مشخص می کند که پس از فوت یک شخص، دارایی هایی که به وراث منتقل می شود در چه شرایطی مشمول مالیات بر ارث است.
نوع دارایی اهمیت زیادی دارد. برای مثال، سپرده های بانکی و برخی اوراق بهادار با نرخ ۳ درصد مشمول مالیات می شوند، در حالی که برای وسایل نقلیه نرخ ۲ درصد در نظر گرفته شده است. املاک و حق واگذاری محل نیز بر اساس نرخ های ماده ۵۹ و با ضریب یک و نیم برابر محاسبه می شوند.
همچنین سهام، سهم الشرکه و حق تقدم آنها، حق الامتیاز و سایر حقوق مالی و دارایی های خارج از کشور نیز هر کدام مقررات خاص خود را دارند.
نرخ مالیات بر ارث در ماده ۱۷
برای درک ساده تر، می توان مهم ترین نرخ های ماده ۱۷ را به صورت زیر خلاصه کرد:
| نوع دارایی | نرخ یا مبنای مالیات برای وراث طبقه اول |
|---|---|
| سپرده های بانکی و برخی اوراق بهادار | ۳ درصد |
| سهام، سهم الشرکه و حق تقدم | یک و نیم برابر نرخ های مقرر در ماده ۱۴۳ و ۱۴۳ مکرر |
| حق الامتیاز و سایر حقوق مالی | ۱۰ درصد ارزش روز |
| وسایل نقلیه موتوری، زمینی، دریایی و هوایی | ۲ درصد |
| املاک و حق واگذاری محل | یک و نیم برابر نرخ های ماده ۵۹ |
| اموال متوفای ایرانی در خارج از کشور | ۱۰ درصد طبق شرایط بند ۶ |
برای وراث طبقه دوم، نرخ های ماده ۱۷ دو برابر و برای وراث طبقه سوم چهار برابر نرخ های مربوط به طبقه اول خواهد بود.
نکات مهم ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم
- ماده ۱۷ درباره مالیات بر ارث است و به اموال و دارایی هایی مربوط می شود که در نتیجه فوت به وراث منتقل می شوند.
- متن فعلی ماده ۱۷ به موجب اصلاح قانون مالیات های مستقیم در سال ۱۳۹۴ جایگزین متن قبلی شده است.
- مقررات جدید ماده ۱۷ برای متوفیانی که قبل از ۱ فروردین ۱۳۹۵ فوت کرده اند اعمال نمی شود.
- نوع دارایی در تعیین نرخ مالیات بر ارث اهمیت دارد.
- طبقه وراث نیز در میزان مالیات موثر است؛ نرخ های طبقه دوم دو برابر و طبقه سوم چهار برابر نرخ طبقه اول است.
- برای اموال و دارایی های واقع در خارج از کشور، مالیات پرداخت شده به کشور محل وقوع مال در شرایط مقرر از مبنای مالیات قابل کسر است.
- انتقال برخی اموال پس از دریافت ارث می تواند مشمول مقررات مالیاتی دیگری نیز باشد.
جمع بندی ماده ۱۷
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم یکی از مواد اصلی در زمینه مالیات بر ارث است و نرخ مالیات انواع مختلف دارایی های متوفی را مشخص می کند. بر اساس این ماده، دارایی هایی مانند سپرده بانکی، سهام، املاک، وسایل نقلیه، حق الامتیاز و برخی دارایی های خارج از کشور، بسته به نوع دارایی و شرایط قانونی، مشمول مالیات بر ارث می شوند.
همچنین نرخ های تعیین شده در ماده ۱۷ برای وراث طبقه اول در نظر گرفته شده و در مورد وراث طبقه دوم و سوم به ترتیب دو و چهار برابر می شود.
بنابراین برای محاسبه دقیق مالیات بر ارث، علاوه بر ماده ۱۷ باید به نوع دارایی، طبقه وراث، تاریخ فوت و سایر مقررات مرتبط نیز توجه کرد.
سوالات متداول درباره ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم درباره چیست؟
ماده ۱۷ درباره مالیات بر ارث و نحوه محاسبه مالیات برای انواع دارایی هایی است که در نتیجه فوت شخص به وراث منتقل می شوند.
نرخ مالیات بر ارث سپرده بانکی چقدر است؟
بر اساس بند ۱ ماده ۱۷، سپرده های بانکی و موارد مشخص شده در این بند برای وراث طبقه اول با نرخ ۳ درصد مشمول مالیات بر ارث می شوند.
آیا املاک نیز مشمول مالیات بر ارث هستند؟
بله. طبق بند ۵ ماده ۱۷، املاک و حق واگذاری محل با یک و نیم برابر نرخ های مقرر در ماده ۵۹ و بر اساس مبانی تعیین شده در قانون مشمول مالیات بر ارث می شوند.
مالیات بر ارث وراث طبقه دوم و سوم چگونه محاسبه می شود؟
بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۷، نرخ مالیات برای وراث طبقه دوم دو برابر و برای وراث طبقه سوم چهار برابر نرخ های مربوط به وراث طبقه اول است.
آیا ماده ۱۷ برای متوفیان قبل از سال ۱۳۹۵ نیز اجرا می شود؟
خیر. طبق تبصره ۱ ماده ۱۷، مقررات این ماده برای متوفیانی که قبل از ۱ فروردین ۱۳۹۵ فوت کرده اند اعمال نمی شود و وضعیت آنها تابع مقررات مربوط به زمان فوت است.
درباره رسا سی آر ام
در موضوعات مالی و مالیاتی، دسترسی به اطلاعات منظم و امکان پیگیری دقیق فرآیندها اهمیت زیادی دارد. همان طور که برای بررسی مالیات بر ارث باید نوع دارایی، اطلاعات وراث و وضعیت پرونده به صورت دقیق بررسی شود، در مدیریت ارتباط با مشتریان نیز ثبت و پیگیری منظم اطلاعات و درخواست ها اهمیت زیادی دارد.
رسا سی آر ام (Rasa CRM) با ارائه سامانه رسا به سازمان ها کمک می کند ارتباطات و درخواست های مشتریان را در یک بستر منظم مدیریت کنند.
سامانه رسا می تواند با ایجاد یک مسیر مشخص برای دریافت، ثبت، پیگیری و مدیریت درخواست ها، به افزایش سرعت پاسخگویی و نظم بیشتر در فرآیندهای ارتباطی سازمان کمک کند.
اگر مجموعه شما با تعداد زیادی درخواست، پیام و ارتباط با مشتریان روبرو است، استفاده از یک سامانه مدیریت ارتباطات می تواند فرآیند پاسخگویی و پیگیری را منظم تر و حرفه ای تر کند.
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره سامانه رسا می توانید با شماره 09108623698 تماس بگیرید.
نتیجه گیری
ماده ۱۷ قانون مالیات های مستقیم چارچوب اصلی مالیات بر ارث را برای متوفیانی که مشمول مقررات جدید هستند مشخص می کند. این ماده انواع دارایی ها را به صورت جداگانه بررسی کرده و برای هر گروه نرخ یا مبنای مشخصی در نظر گرفته است.
در نتیجه، برای تعیین مالیات بر ارث نمی توان تنها ارزش کل دارایی های متوفی را ملاک قرار داد؛ بلکه نوع دارایی، تاریخ فوت و طبقه وراث نیز باید بررسی شود.
